Nadzór Sanitarny

Oddział Higieny Dzieci i Młodzieży

Zadania Oddziału Higieny Dzieci i Młodzieży
Zadaniem Oddziału Higieny Dzieci i Młodzieży jest nadzór sanitarny nad szkołami i innymi placówkami oświatowo - wychowawczymi oraz obiektami wypoczynku letniego i zimowego.
W ramach bieżącego nadzoru sanitarnego kontroluje przestrzeganie przepisów wymagań higienicznych i zdrowotnych, a w szczególności dotyczących:
 
Czytaj dalej ...

 

Zagrożenie na wakacjach - nowe narkotyki

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie ostrzega przed używaniemnowych narkotyków potocznie określanych jako „dopalacze”.

Zbliżają się wakacje, dla większości uczniów i studentów to okres radości, wolności od obowiązków i wyjazdów z rówieśnikami. Wiele młodych osób nastawionych jest na zawieranie nowych znajomości i nowe doznania.Jednak w czasie wolnym nie należy zapominać o swoim zdrowiu i bezpieczeństwie. Podejmowanie właściwych decyzji i korzystanie z mądrych sposobów spędzania wolnego czasu pozwoli na szczęśliwe wakacje i bezpieczny powrót.

Minęło ponad 10 lat od pierwszych działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej mających na celu ograniczenie podaży i popytu dot. nowych narkotyków w Polsce. Wiele udało się w tym czasie osiągnąć, jednak problem wciąż jest aktualny i wymaga ciągłego szerzenia wiedzy o negatywnych skutkach zdrowotnych powodowanych zażywaniem nowych narkotyków. Według danych z 2013-2015 roku dot. liczby zgłoszeń interwencji medycznych w przypadkach podejrzeń zatruć nowymi substancjami chemicznymi wynika, że najwyższy wskaźnik zgłoszeń objął młodzież w grupie wiekowej 16-18 lat (2526 zgłoszeń) oraz osoby w wieku 19-24 lat (3445 zgłoszeń). Natomiast na podstawie ogólnopolskich badań „Młodzież a dopalacze – postawy i zachowania”, przeprowadzonych w 2016 r. wynika, że  deklarowany przez uczniów wiek pierwszych kontaktów z substancjami zastępczymi to najczęściej co najmniej 13-14 lat , czyli okres nauki w gimnazjach.

Określenie nowe narkotyki obejmuje m.in. wybrane związki, które wymienione są w załącznikach do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, a więc są w jej rozumieniu „środkami odurzającymi” lub „substancjami psychotropowymi”, mogą też być umieszczone w załącznikach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2016 roku w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych a więc być „nowymi substancjami psychoaktywnymi”, względnie też mogą być uznane za „środki zastępcze”  w rozumieniu w/w ustawy.

Nowe narkotyki są dostępne i przyjmowane w różnych formach i pod różnymi postaciami. Popularne są „ziołowe dopalacze”- gdzie suszona pospolita roślina (np. liść podbiału pospolitego) jest spryskiwana substancją psychoaktywną a następnie użytkownik spala powstały produkt i inhaluje się nim np. za pomocą lufki. Na polskim rynku oferowane są także nowe narkotyki w postaci proszku, przedstawiane jako alternatywa dla amfetaminy. Środki o działaniu psychodelicznym sprzedawane są najczęściej w formie kartoników, do umieszczenia pod językiem czy pod powieką oka. „Dopalacze” mogą być ukrywane pod zwykłymi nazwami np. talizman, płyn do czyszczenia monitora, środek do nawożenia roślin.

Substancje psychoaktywne dzieli się zwykle w następujący sposób:

Stymulanty- mające działanie pobudzające, zwiększają aktywność Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN) np. amfetamina i jej pochodne, kokaina, a z nowych narkotyków głównie pochodne katynonu.

Depresanty- obniżające aktywność OUN, uspokajające: heroina i inne opioidy, alkohol, benzodiazepiny, a nowe narkotyki to najczęściej pochodne benzodiazepiny.  

Psychodeliki- zaburzają funkcjonowanie OUN co powoduje zmiany w percepcji, halucynacje, zmiany świadomości, sposobu myślenia czy odczuwania emocji np. atropina, psychodeliki naturalne (grzyby halucynogenne), nowe narkotyki to głównie ketamina.

Produkty konopi- wykazane jako osobna grupa, ponieważ wykazują działania mieszane.

Podział substancji psychoaktywnych jest o tyle istotne, że „dopalacze” często stanowią przypadkową  mieszankę związków chemicznych wykazujących sprzeczne działanie np. depresantów i stymulantów, co w znaczny i niekontrolowany sposób zaburza funkcjonowanie organizmu. W tym kontekście należy pamiętać, że nawet niewielka ilość przyjętej substancji, nieodpowiednio zmieszanej, jest trucizną i może doprowadzić do śmierci.  Objawy zatrucia także nie wskazują jednoznacznie na konkretny związek chemiczny.

W ciągu ostatnich kilkunastu lat rynek narkotykowy uległ  radykalnym zmianom. Nowe narkotyki pojawiają się w tempie średnio około dwóch substancji tygodniowo co oznacza, że identyfikacja i klasyfikacja ich jest bardzo utrudniona. Wielokrotnie produkty o tej samej nazwie handlowej, o tym samym wyglądzie opakowania, gramaturze i nabyteu tego samego sprzedawcy, różnią się składem jakościowym i ilościowym.Konsumenci nigdy nie mogą być pewni co kupują. Ponadto producenci, szukając nowych sposobów na zwiększenie popytu, „wzmacniają dopalacze” poprzez np. dodanie drobinek szkła, które powodują mikrouszkodzenia w śluzówce co w efekcie wywołuje szybsze i silniejsze doznania. Mieszanie różnych związków chemicznych, brak dbałości o czystość chemiczną produktu i dokładanie wypełniaczy pozwala także na relatywnie niski koszt (nawet od 3 złotych) zakupu „dopalaczy”, w efekcie brak występowania bariery finansowej jak np. podczas kupna „klasycznego narkotyku”.

Jednak nawet spędzając wakacje w domu młodzież jest narażona na kontakt z „dopalaczami”. Obecnie duża część sprzedaży środków psychoaktywnych odbywa się za pośrednictwem internetu a narkotyk dostarczany jest w zwykłej paczce kurierskiej (często pod niegroźną nazwą np. „płyn do mycia monitora”). Stąd warto zainteresować się czy dorastające dzieci nie otrzymują paczek z nieznanymi produktami i czy nie korzystają z forum o tematyce związanej ze środkami psychoaktywnymi. Warto zwrócić uwagę czy nasz partner nie zachowuje się w sposób inny niż dotychczas i czy nie posiada akcesoriów wskazujących na używanie nowych narkotyków m.in.  lufki, bibułki, puste saszetki, listki lub nadmierne ilości buteleczek.

Należy pamiętać, że nowe narkotyki są substancjami o nieznanym składzie, których często po spożyciu nie można zidentyfikować w organizmie. Testy toksykologiczne stosowane przy „klasycznych narkotykach” nie wykazują obecności trujących związków chemicznych. W znaczny sposób utrudnia to podanie antidotum i przywrócenie do zdrowia osoby zatrutej „dopalaczami”.

 

Wszystkim uczniom i studentom, życzę bezpiecznych wakacji.

 

Źródło:

1.    Nowe narkotyki w Polsce. Tendencje- zagrożenia- procedury postępowania. Główny Inspektorat Sanitarny, Warszawa 2016

2.    Informacja o ogólnopolskim badaniu „Młodzież a dopalacze – postawy i zachowania”: http://gis.gov.pl/zdrowie/dopalacze/news-dopalacze

3.    Materiały edukacyjne: http://gis.gov.pl/zdrowie/dopalacze/materialy-edukacyjne

Szkoła bez dymu tytoniowego

Szkoły wolne od dymu tytoniowego

W związku z obowiązującą Ustawą z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. z 2015 poz. 298 z późn. zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje:

Nikotyna zawarta jest w tytoniu. Jest to bezbarwny, bezwonny i oleisty związek chemiczny w postaci cieczy. Naturalnie występuje w korzeniach oraz liściach tytoniu szlachetnego. Nikotyna powoduje wzrost ciśnienia krwi i zwiększenie częstotliwości uderzeń serca.

Dym tytoniowy zawiera ponad 4 000 związków chemicznych, w tym ponad 40 znanych czynników rakotwórczych oraz szereg środków toksycznych.

Bierne palenie zwane inaczej „paleniem z drugiej ręki”. Dotyczy osób z pozoru nie palących ale przebywających w otoczeniu osób palących lub w pomieszczeniu, w którym się pali. Boczny strumień dymu tytoniowego zawiera od 5 do 15 razy więcej tlenku węgla i od 2 do 20 razy więcej nikotyny niż dym wdychany przez palaczy.

Wpływ dymu tytoniowego ma ogromne znaczenie dla zdrowia w szczególności dzieci. Liczne programy edukacyjne mają na celu zmniejszenie liczby palaczy wśród uczniów jak również w obrębie grupy ludzi ich otaczających. Jest to problem w dalszym ciągu aktualny i wymaga ciągłego podnoszenia świadomości, gdyż wiele osób nie zdaje sobie sprawy z zagrożeń i konsekwencji jakie niesie ze sobą bierne palenie.

 

Palenie tytoniu niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne:

  • Choroby układu oddechowego – rozedmę płuc,  zapalenie oskrzeli, nowotwory  (płuc, języka, jamy ustnej,  krtani, tchawicy), przewlekłą obturacyjną chorobę płuc ((POChP), astmę oskrzelową, gruźlicę.
  • Choroby układu krążenia – chorobę niedokrwienną serca, miażdżycę zarostową kończyn dolnych, nadciśnienie tętnicze, tętniaka aorty, zawał mięśnia sercowego.
  • Inne choroby: nowotwory (nerek,  pęcherza moczowego) wrzody żołądka oraz dwunastnicy, przepukliny jelitowe, choroby oczu (katarakty, niedowidzenia, degenerację plamkową), impotencję, upośledzenie płodności.

 

Skutki wdychania dymu tytoniowego:

  • choroby infekcyjne układu oddechowego;
  • obniżenie koncentracji i wydajności wskutek niedotlenienia;
  • zmiany w układzie immunologicznym (obniżenie odporności);
  • reakcje alergiczne, spadek kondycji skóry, włosów i paznokci

 

Co jest ważne?

Priorytety - należy sobie postawić konkretny cel. Poprzez  projekty, warsztaty, szeroko pojętą edukację można osiągnąć obrany cel, jakim jest „Szkoła bez dymu tytoniowego”.

Asertywność - ważne jest wypracowanie i wspieranie postaw asertywnych, które pozwolą  bronić się przed szkodliwym działaniem otoczenia.

Wzorce - zarówno pracownicy oświaty, jak i rodzice mogą swoją postawą promować i kształtować pozytywne wzorce. Palący opiekun czy wychowawca  egzekwujący zakaz palenia nie jest wiarygodny i traci swój autorytet.  Natomiast rodzic palący w domu nie dość, że naraża dzieci na działanie dymu tytoniowego, to daje dziecku zielone światło, pośrednie przyzwolenie na nałóg.

Istotne jest zaangażowanie zarówno dyrektorów placówek, nauczycieli, rodzin, jak i samych uczniów. Szkoła może w widoczny sposób wpływać na kształtowanie prozdrowotnych postaw i nawyków. Charakter dydaktyczny placówek daje ogromne możliwości. Może wspierać zdrowy tryb życia i wskazywać na prawo każdego człowieka do funkcjonowania w czystym i wolnym od dymu tytoniowego środowisku. Polityka antytytoniowa to znaczący element całości polityki działającej na rzecz poprawy stanu zdrowia społeczeństwa. Należy pamiętać, że w placówkach oświatowych jest wprowadzony całkowity zakaz palenia. Nie można tworzyć palarni. Jako teren szkoły rozumie się nie tylko budynek szkoły, ale również całe jej otoczenie, przylegający teren.

Warto również zwrócić uwagę na podnoszenie świadomości poprzez:

  • przypominanie pracownikom o zakazie palenia obowiązującym na terenie szkoły,
  • opracowanie zasad i systemu postępowania z uczniem/pracownikiem palącym, czytelnego regulaminu, zawierającego konkretne wytyczne i ukazującego konsekwencje wynikające z palenia wyrobów tytoniowych,
  • angażowanie społeczności uczniowskiej w projekty antytytoniowe, omawianie sukcesów i problemów związanych z omawianą tematyką,
  • umieszczenie informacji informującej o zakazie palenia w widocznym miejscu (graficznej i słownej).

 

Znak graficzny informujący o zakazie palenia, z uwzględnieniem e-papierosa:

 

Zalecamy zapoznać się z informacjami zawartymi na stronach:

 

 

  1. Program „Szkoły wolne od dymu tytoniowego” http://www.ptpz.pl/images/publikacjePTPZ/Szkoly_wolne_od_dymu_tytoniowego.pdf
  2. Ministerstwo Zdrowia: http://www.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/uzaleznienia/tyton/bierne-palenie/
  3. Polskie Towarzystwo Programów Zdrowotnych http://www.ptpz.pl/
  4. Prewencja Pierwotna Nowotworów http://jakrzucicpalenie.pl/
  5. Inne działania edukacyjne: http://www.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/uzaleznienia/tyton/dzialania-edukacyjne-w-zakresie-palenia-tytoniu/

                                                                                                                 

 

Opracowała: Anna Kowalcze

 

Co należy wiedzieć o pedikulozie?

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje i ostrzega:

Pedikuloza (wszawica) jest to choroba pasożytnicza, wywoływana przez wesz głowową. Dbałość o higienę osobistą i status społeczny nie mają wpływu na częstość występowania wszawicy. Do zakażenia może dojść w każdym wieku. Najczęściej występuje wśród dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym nasila się w okresie wakacyjnym zwłaszcza wśród dzieci młodszych, które nie mają jeszcze umiejętności samodzielnego dbania o higienę osobistą. Przebywanie w dużych skupiskach podczas wyjazdów, w tym także  wspólny wypoczynek i zabawy sprzyjają rozpowszechnianiu się pedikulozy.

Obecnie walka z tą chorobą jest bardzo utrudniona ze względu na brak uregulowań prawnych. Najskuteczniejszym narzędziem w profilaktyce pedikulozy jest edukacja czyli dostarczanie wiedzy na temat rozwoju pasożyta, warunków bytowania i sposobów zwalczania go. Kolejnym krokiem w profilaktyce jest systematyczne sprawdzanie czystości głowy i włosów, a także właściwa ich pielęgnacja.

W przypadku zauważenia jaj pasożytów (gnid) lub wszy we włosach  należy  zastosować dostępne w aptekach preparaty, które skutecznie likwidują pasożyty i ich jaja. Kuracji powinni poddać się wszyscy domownicy.  Rodzic powinien poinformować rodziców dzieci z którym miało ono kontakt. Pomoże to w likwidacji ogniska wszawicy i w efekcie – zapobiegnie się nawracającemu wzajemnemu zakażaniu się dzieci.

 

Więcej informacji można uzyskać na naszej stronie internetowej: http://pssekrakow.wsse.krakow.pl/files/wszawica.pdf

 

Opracowała: Agnieszka Seweryn

Wybór tornistra szkolnego

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie w związku ze zbliżającym się rozpoczęciem roku szkolnego 2016/17 oraz planowanym przez rodziców zakupem wyposażenia i przyborów szkolnych, przedstawia zalecenia dotyczące właściwego wyboru tornistra/plecaka szkolnego:

Czytaj więcej...

Kontakt

Dziennik Podawczy
tel. centrala:
(12) 644-91-33,
(12) 644-93-72,
(12) 644-99-64,
(12) 684-40-35,
(12) 684-40-99;
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

 

2017  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie