Oddział Higieny Pracy

Do zakresu działania Oddziału Higieny Pracy należy w szczególności:

  • bieżąca kontrola i nadzór nad utrzymywaniem należytego stanu higieniczno - sanitarnego w zakładach pracy objętych nadzorem;
  • nadzór i kontrola z zakresu wprowadzania do obrotu prekursorów narkotyków kategorii 2 i 3 z uwzględnieniem handlu pomiędzy Wspólnotą a państwami trzecimi; ... 

Czytaj dalej ...

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie przypomina, iż pracodawca zobowiązany jest przestrzegać zasad dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy zawartych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zmianami). Powyższe rozporządzenie w „§ 15. 1 nakłada na pracodawcę obowiązki zapewnienia w pomieszczeniach pracy bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. W szczególności w pomieszczeniach pracy należy zapewnić (...) odpowiednią temperaturę, wymianę powietrza (…) oraz chronić przed innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia i uciążliwościami)”.

Ponadto w tej sytuacji należy także wskazać na przepis § 51, § 147 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). Zgodnie z § 51 powołanego jak wyżej rozporządzenia „Budynek i pomieszczenia powinny mieć zapewnioną wentylację lub klimatyzację, stosownie do ich przeznaczenia.”. Zgodnie z § 147 ust.1powyższego rozporządzenia. „Wentylacja i klimatyzacja powinny zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu przy zachowaniu przepisów odrębnych i wymagań Polskich Norm (…).”).

Rozporządzenia określają podstawowe obowiązki pracodawców w tym zakresie, m.in. minimalną temperaturę w miejscu pracy oraz określają wymogi bezpieczeństwa i higieny pracy dla pracowników wykonujących pracę w pomieszczeniach pracy oraz pracujących na otwartej przestrzeni szczególnie w okresie zimowym, gdy są minusowe temperatury.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy. Cytowane rozporządzenie w § 30 określa wymóg zapewnienia odpowiedniej temperatury w zależności do rodzaju wykonywanej pracy:

  • Minimum dla pracowników fizycznych, pracujących w dużych halach produkcyjnych czy przy taśmie montażowej wynosi 14⁰C(287K). Wyjątkiem są miejsca, gdzie ze względów technologicznych potrzebna jest niższa temperatura, np. mroźnie, chłodnie.
  • Minimum dla zamkniętych pomieszczeń, gdzie wykonuje się lekką pracę (np. biura, sklepy lub hurtownie) temperatura w nich nie może być niższa niż 18⁰C(291).

Pracodawca jest również zobowiązany do zabezpieczenia wszystkich miejsc pracy przed napływem wilgoci i chłodnego powietrza z zewnątrz.

Organizacja stanowisk pracy zgodnie z § 45 pkt. 4 ust.1 w/wym. rozporządzenia nakłada na pracodawcę obowiązek usytuowania stanowisk pracy znajdujących się na zewnątrz pomieszczeń w taki sposób , aby pracownicy byli chronieni przed zagrożeniami związanymi w szczególności z warunkami atmosferycznymi w tym opadami, niską (…) temperaturą.

Dla pracowników wykonujących swoje obowiązki na otwartej przestrzeni lub w nieogrzewanych pomieszczeniach, zgodnie z § 44 pkt.1 Załącznika Nr 3 w/wym. rozporządzenia pracodawca musi zapewnić w pobliżu miejsc pracy pomieszczenia do ogrzania się, schronienia się przed opadami atmosferycznymi oraz umożliwiające zmianę odzieży. W pomieszczeniach powinna być zapewniona temperatura co najmniej 16⁰C(289K) przy czym całkowita powierzchnia pomieszczenia nie może być mniejsza niż 8m2.

W sytuacji, gdy pracodawca nie jest w stanie zapewnić pomieszczeń do ogrzania się, powinien urządzić odpowiednie źródło ciepła w pobliżu miejsca pracy pracowników. Należy jednak pamiętać o zorganizowaniu źródeł ciepła zgodnie z zasadami ochrony przeciwpożarowej.

Dodatkowe uprawnienia w okresie niskich temperatur powietrza posiadają pracownicy, którzy są zatrudnieni w systemie ciągłym przy pracach wykonywanych na zewnątrz w otwartej przestrzeni zakładu, tj. w okresie tj. od 1 listopada do 31 marca, gdy temperatura spadnie poniżej 10⁰C, pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia pracownikom posiłków regeneracyjnych oraz ciepłych napoi.

Rodzaj i temperatura posiłków powinna być dostosowana do rodzaju wykonywanej pracy i zawierać około 50-55 proc. węglowodanów, 30-35 proc. tłuszczów, 15 proc. białek oraz posiadać wartość kaloryczną około 1000 kcal. Gorące napoje powinny być natomiast zapewnione w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników zawsze, gdy temperatura powietrza spadnie poniżej 10⁰C. Przepisy te są szczegółowo zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów( Dz.U. z dnia 1996 r. nr 60 poz. 279) .

Należy również wskazać, iż do gorących dań ma również prawo osoba pracująca fizycznie w miejscu, w którym ze względów technologicznych utrzymuje się stale temperatura poniżej 10⁰C (np. mroźnia, chłodnia), gdy wydatek energetyczny w czasie pracy w przypadku mężczyzn wynosi 1500 kalorii, a w przypadku kobiet 1000 kalorii.

Przepisy prawa pracy nakładają na pracodawcę dodatkowy obowiązek dostarczania pracownikowi nieodpłatnych środków ochrony indywidualnej pracownika przed szkodliwymi czynnikami występującymi w miejscu pracy. Środki te powinny być dostosowane do warunków pracy. Zgodnie z art. 237(1) ust. 1 Kodeksu pracy pracodawca zobowiązany jest dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach w dwóch przypadkach:

  • jeżeli odzież własna pracowników może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu,
  • ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub BHP.

Jesień, zima i niskie temperatury są jednym z przypadków, kiedy to pracownika należy zabezpieczyć w specjalną odzieżą ochronną (tzw. ciepłochłonną), która nie tylko będzie chroniła przez uszkodzeniami ciała ale również przed szkodliwym wpływem niskich temperatur, opadów i wiatrów. Rodzaje środków ochrony indywidualnej wskazuje załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnejz dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zmianami) w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z nim w przypadku prac na zewnątrz pomieszczeń, narażających na działanie niskich temperatur oraz złych warunków atmosferycznych pracodawca musi zapewnić: odzież ochronną, nakrycia głowy oraz środki ochrony kończyn górnych i dolnych.

 

Wyk. Z. Znamirowska

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje i ostrzega:

pracownicy zatrudnieni w sektorze gospodarki odpadami narażeni są na szkodliwe czynniki fizyczne, chemiczne oraz biologiczne. Narażenie na czynniki szkodliwe pojawia się na każdym etapie zagospodarowywania odpadów komunalnych, czyli podczas zbierania, transportu, sortowania oraz prac na składowisku odpadów.

Szkodliwe czynniki fizyczne to:

  • pył organiczny, w którego skład wchodzą cząstki pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, mogące działać alergizująco, toksycznie lub drażniąco na organizm ludzki. Pyły emitowane są w trakcie załadunku i rozładunku odpadów oraz podczas przemieszczania ich po składowisku przy pomocy ładowarek, spycharek, równiarek.
  • hałas i drgania mechaniczne, na które narażeni są kierowcy oraz operatorzy maszyn i urządzeń mechanicznych. Praca w ekspozycji na te czynniki może prowadzić do powstania ubytku słuchu oraz wystąpienia zespołu wibracyjnego.

Szkodliwe czynniki chemiczne mogą pojawić się na składowisku odpadów w trakcie procesu biodegradacji, gdzie dochodzi do emisji gazów, takich jak metan, dwutlenek węgla, tlenek węgla, tlenek azotu.

Szkodliwe czynniki biologiczne:

  • bakterie chorobotwórcze, takie jak Escherichia coli wywołujące krwotoczne zapalenie okrężnicy, Bacillus anthracis wywołujące postać skórną, płucną i jelitową wąglika, Salmonella Typhi  - pałeczki duru brzusznego oraz Shigella dysenteriae wywołujące czerwonkę bakteryjną,
  • wirusy zapalenia wątroby typu B i typu C oraz przenoszony przez gryzonie Hantavirus Seoul wywołujący gorączkę krwotoczną z zespołem nerkowym,
  • grzyby mogące doprowadzić do zachorowań na aspergillozę płuc, astmę, alergiczny nieżyt nosa, drożdżycę skóry, paznokci, jamy ustnej, zapalenie płuc i opon mózgowych.

Obowiązkiem pracodawcy jest przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego, polegającej na wyszczególnieniu i analizie wszystkich zagrożeń mogących wystąpić w środowisku pracy. Sporządzenie oceny ryzyka zawodowego pozwala na podjęcie działań eliminujących lub ograniczających narażenie pracowników na dane czynniki szkodliwe.

W celu minimalizowania narażenia zawodowego pracowników zatrudnionych w sektorze gospodarowania opadami należy przede wszystkim zapewnić środki ochrony indywidualnej (rękawice, maski przeciwpyłowe) oraz odzież roboczą.

Pracownikowi pracującemu w narażeniu na czynniki biologiczne, pracodawca ma obowiązek zapewnić możliwość skorzystania ze szczepień ochronnych.

Ponadto pracodawca jest obowiązany do przeprowadzania badań i pomiarów czynników szkodliwych występujących na stanowiskach pracy. Wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych pozwalają na ustalenie stopnia narażenia pracownika, a tym samym podjęcie odpowiednich działań korygujących, takich jak dobór środków ochrony indywidualnej o  odpowiednich parametrach czy rotacja pracowników na danym stanowisku.

Należy także zwrócić uwagę, iż przy pracach w narażeniu na czynniki szkodliwe obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie pracownikom odpowiednich warunków sanitarno – higienicznych, tj. szatni wyposażonej w szafy przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika, umywalni oraz oddzielnego pomieszczenia przeznaczonego do spożywania posiłków.

 

Opracowała: Jadwiga Depowska

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie przypomina, iż w dniu 8 września 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. 2016 poz. 1331).

 

Zgodnie z nowelizacją ustawy zabrania się palenia wyrobów tytoniowych, w tym palenia nowatorskich wyrobów tytoniowych i palenia papierosówelektronicznych:

  • na terenie zakładów leczniczych podmiotów leczniczych i w pomieszczeniach innych obiektów, w których są udzielane świadczenia zdrowotne;
  • na terenie jednostek organizacyjnych systemu oświaty, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, oraz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, o których mowa w przepisach o pomocy społecznej;
  • na terenie uczelni;
  • w pomieszczeniach zakładów pracy innych niż wymienione w pkt 1 i 2;
  • w pomieszczeniach obiektów kultury i wypoczynku do użytku publicznego;
  • w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych;
  • w środkach pasażerskiego transportu publicznego oraz w obiektach służących obsłudze podróżnych;
  • na przystankach komunikacji publicznej;
  • w pomieszczeniach obiektów sportowych;
  • w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do zabaw dzieci;
  • w innych pomieszczeniach dostępnych do użytku publicznego.

Kto pali wyroby tytoniowe, nowatorskie wyroby tytoniowe lub papierosy elektroniczne wbrew postanowieniom ustawy podlega karze grzywny do 500 zł.

Dopuszcza się używanie wyrobów tytoniowych, w tym nowatorskich wyrobów tytoniowych, lub papierosów elektronicznych w palarniach - wyodrębnionych konstrukcyjnie od innych pomieszczeń i ciągów komunikacyjnych pomieszczeniach, odpowiednio oznaczonych, służących wyłącznie do palenia wyrobów tytoniowych, w tym nowatorskich wyrobów tytoniowych, lub papierosów elektronicznych, zaopatrzonych w wywiewną wentylację mechaniczną lub system filtracyjny w taki sposób, aby dym tytoniowy, para z papierosów elektronicznych lub substancje uwalniane za pomocą nowatorskiego wyrobu tytoniowego nie przenikały do innych pomieszczeń.

E-papierosów nie będzie już można kupić za pośrednictwem internetu, a zaopatrując się w urządzenia lub liquidy trzeba będzie wylegitymować się dowodem osobistym. Ustawa wprowadziła również zakaz reklamy wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych, pojemników zapasowych lub rekwizytówtytoniowych i promocji takich wyrobów.

Papierosy elektroniczne zaczęły zdobywać popularność, gdy wprowadzono zakaz palenia tytoniu w miejscach publicznych.

E-papieros (elektroniczny inhalator nikotyny) to zasilane bateriąurządzenie inhalacyjne, które daje użytkownikowi podobne wrażenia jak przy paleniutradycyjnych papierosów. Obecna generacja e-papierosów najczęściej przypomina z wyglądu gruby długopis. Urządzenie powoduje zamianę roztworu inhalacyjnego na wdychany przez użytkownika aerozol (zamiast dymuwdychanego przy paleniu papierosów). Roztwór inhalacyjny                       (tzw. e-liquid) składa się zazwyczaj z glikolu propylenowego, gliceryny, aromatów oraz nikotynyw różnym stężeniu.

Nikotyna to bezbarwny, bezwonny i oleisty związek chemiczny w postaci cieczy. Naturalnie występuje w liściachi korzeniach tytoniu szlachetnego. Bez wątpliwości nikotyna ma negatywny wpływ na ludzki organizm - jest to toksyna, która uzależnia. Narażenie zawodowe na nikotynę możliwe jest przy produkcji i suszeniu tytoniu. Do śmiertelnego zatrucia zawodowego nikotyną dochodzi bardzo rzadko. Najwyższe dopuszczalne stężenie nikotyny w środowisku pracy wynosi 0,5 mg/m3. Objawami ostrego zatrucia małymi dawkami nikotyny są: pobudzenie oddechu, nudności, wymioty, bóle i zawroty głowy, biegunka, częstoskurcz, wzrost ciśnienia krwi oraz pocenie i ślinienie się. Po dużych dawkach nikotyny stwierdzono ponadto pieczenie w jamie ustnej, gardle i żołądku. Później następowało wyczerpanie, drgawki, osłabienie czynności oddechowej, zaburzenie rytmu serca oraz zaburzenia koordynacji ruchowej i śpiączka. Śmierć może wtedy nastąpić w czasie od 5 min do 4 h. Zatrucia przewlekłe nikotyną prowadzą do zaburzeń układu krążenia.

Nikotynę może zawierać jedynie płyn stosowany w e-papierosach, ale nie musi. Dostępne w sprzedaży płyny do e-papierosów zawierają nikotynę w ilościach od 0 mg/ml (płyny beznikotynowe) do 24 mg/ml (2,4%).

Używając e-papierosa nie można przedawkować nikotyny, gdyż jest to praktycznie niemożliwe. Przeciętna dawka śmiertelna nikotyny, przyjęta jednorazowo, to ok. 60 mg dla dorosłej osoby niepalącej i zdecydowanie wyższa dla uodpornionego na nią palacza. Typowy użytkownik e-papierosów zużywa dziennie średnio 1-2 mililitrów płynu. Zakładając, że jest to płyn o zawartości nikotyny 24 mg/ml - najwyższej, jaka jest oferowana przez większość polskich dostawców, przyjmuje on maksymalnie 48 mg tej substancji w ciągu całej doby.

Oprócz nikotyny, e-liquidy zawierają glikol propylenowy oraz glicerynę, które zgodnie z aktualnie obowiązującymi regulacjami dotyczącymi chemikaliów nie są uznawane za substancje stwarzające zagrożenie. Kontakt z produktami zawierającymi glikol propylenowy oraz glicerynę mamy praktycznie każdego dnia. Substancje te są składnikami kosmetyków. Glikol propylenowy zawarty jest w pastach i płynach do zębów, syropach przeciwkaszlowych, kroplach do oczu, a także jest powszechnie stosowany jako dodatek do żywności. Gliceryna stanowi ważny surowiec do syntezywielu różnorodnych związków chemicznych, m.in. niektórych gatunków mydeł. Gliceryna przyciąga wodę z otoczenia i zatrzymuje wilgoć w warstwie rogowej naskórka - dzięki temu w widoczny sposób nawilża skórę. Używa się jej również do produkcji materiałów wybuchowychoraz w garbarstwie(wysusza skórę dzięki silnym właściwościom higroskopijnym). Glicerynę stosuje się w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym.

Glikol propylenowy oraz gliceryna są zatem substancjami, które organizm ludzki od dawna bardzo dobrze zna i toleruje. W przypadku e-papierosów składniki te podgrzewane są do temperatury 200oC, i następne są inhalowane, a zatem interesujące dla użytkownika są skutki długotrwałej ekspozycji na pary tej substancji.

Aktualnie brak jest wiedzy, jak działają na organizm człowieka ww. substancje pomocnicze   w przypadku podgrzania ich do temperatury ok. 200°C i przy zwiększonym dopływie powietrza, co przyspiesza proces ich utleniania. Istnieją dowody wskazujące, iż w przypadku podgrzania gliceryny pojawiają się ślady formaldehydu i akroleiny acetaldehydu - związków kancerogennych. Jednakże ich stężenia - są minimalne, dziesięciokrotnie mniejsze niż progowe stężenie formaldehydu w powietrzu, przy którym ponad 50 proc. osób odczuwa podrażnienie błon śluzowych.

Para wydychana podczas używania elektronicznych papierosów może zawierać nikotynę, ale w ilościach śladowych. Ocenia się, że mogą one stanowić do 2% nikotyny wdychanej przez e-palacza, a więc mikrogramy. Nadto nikotyna, będąca  składnikiem wydychanej pary  bardzo szybko się utlenia, szczególnie na wolnym powietrzu i w obecności światła. Nikotyna w organizmie człowieka ulega dość szybko rozkładowi, więc nie następuje efekt kumulacji. Co najważniejsze, w przeciwieństwie do dymu ze zwykłych papierosów, czysta nikotyna nie ma właściwości rakotwórczych. Dym ze zwykłych papierosów nie tylko zawiera nikotynę, ale również ok. 4 tys. innych substancji chemicznych, z których wiele zostało uznanych za rakotwórcze, a ponad 100 jako toksyczne. To właśnie te związki są przyczyną śmierci tysięcy biernych palaczy rocznie.

W Polsce badania nad e-papierosami prowadzone są w Zakładzie Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Badany jest zarówno skład e-liquidów, zawierających nikotynę, jak i skład aerozolu, który trafia do płuc palacza. Dotychczasowe wyniki przeprowadzonych prac pozwalają stwierdzić, iż większości toksycznych i rakotwórczych związków chemicznych znajdujących się w dymie papierosowym nie ma w parach e-papierosa. Pozostałe związki rakotwórcze występują w śladowych ilościach, np. nitrozoamin jest ok. 600 razy mniej niż w dymie papierosowym. Wyniki badań wykazały, że e-papierosy nie wpływają na zmianę morfologii krwi, ciśnienia tętniczego oraz pulsu. Można zatem wnioskować, iż u użytkowników elektronicznych papierosów ryzyko chorób nowotworowych, a także układu oddechowego i krążenia jest mniejsze. Z uwagi na brak długofalowych badań klinicznych obecnie nie wiadomo na ile mniejsze jest to ryzyko.

Z całą pewnością e-papierosy są szkodliwe, ponieważ zawierają nikotynę. Poza tym nawet niewielkie dawki substancji rakotwórczych, w szczególności podawanych przewlekle przez lata, mogą uruchomić mutacje genetyczną komórki, czyli zainicjować proces nowotworowy.
 

 

Wyk. A. Żelazny

Każdy pracodawca wykorzystujący narzędzia i maszyny powodujące wibracje ma obowiązek zlecić przeprowadzenie pomiarów natężenia drgań mechanicznych w środowisku pracy, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ( Dz. U. Nr 33, poz. 166). W/w pomiary wykonuje laboratorium, które uzyskało akredytację w tym zakresie.

Drgania mechaniczne występujące w środowisku pracy podzielono na dwa rodzaje:

  • drgania o ogólnym działaniu, przekazywane do organizmu człowieka przez jego nogi, miednicę, plecy lub boki (drgania ogólne), których źródłami mogą być m.in.: platformy drgające, siedziska i podłogi środków transportu (samochodów, ciągników, autobusów itp.), siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np. do robót ziemnych, fundamentowania, zagęszczania gruntów);
  • drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe), których źródłami mogą być m.in.: ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym, hydraulicznym lub elektrycznym, ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym, dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami.

 

W wyniku działania drgań na organizm człowieka, może dojść do zaburzeń w układach:

  • krążenia (np. zespół „białych palców” z uwagi na uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych),
  • nerwowym (złe samopoczucie, bezsenność, zaburzenia czucia, ograniczenie zdolności manualnych, bóle rąk i nóg),
  • kostno-stawowym (zmiany zwyrodnieniowe stawów nadgarstkowych, łokciowych i kręgosłupa, torbiele kostne),
  • układzie pokarmowym,
  • zaburzeń ogólnych, w tym wzroku, mowy, osłabienia, zawrotów głowy.

 

Pomiary natężenia wibracji dają możliwość ocenienia ich szkodliwości, a w następstwie tego, możliwość podjęcia odpowiednich środków zapobiegawczych. Obowiązkiem pracodawcy jest podejmowanie działań, zwłaszcza technicznych i organizacyjnych, likwidujących lub co  najmniej ograniczających powodowane przez te czynniki zagrożenia zawodowe. Do metod technicznych można zaliczyć: minimalizowanie drgań u źródła ich powstawania (eliminacja luzów, właściwy montaż maszyny i mocowanie jej do podłoża), minimalizowanie drgań na drodze ich propagacji (właściwe fundamentowanie maszyn, stosowanie mat, podkładek, wibroizolatorów, a także - w odniesieniu do drgań miejscowych – przez stosowanie środków ochrony indywidualnej w postaci rękawic antywibracyjnych), automatyzacja procesów technologicznych i zdalne sterowanie źródłami drgań, wprowadzanie dodatkowych układów (biernych lub aktywnych) redukcji drgań. Metody organizacyjno-administracyjne to przede wszystkim: skracanie czasu narażenia na drgania w ciągu zmiany roboczej, stosowanie przerw, przesuwanie do pracy na innych stanowiskach osób szczególnie wrażliwych na działanie drgań, szkolenie pracowników w celu uświadomienia ich o występujących zagrożeniach oraz w zakresie bezpiecznej obsługi maszyn i narzędzi.

Należy zaznaczyć, że stosowanie rękawic antywibracyjnych nie tylko ogranicza drgania transmitowane z narzędzi do rąk operatora, ale też zabezpiecza ręce przed niską temperaturą i wilgocią, które to czynniki potęgują skutki oddziaływania drgań, przyspieszając rozwój zespołu wibracyjnego.

 

Tut. Inspektor Sanitarny przypomina również, iż pracodawca u którego w procesie pracy występuje czynnik fizyczny, w postaci: drgań mechanicznych działających na organizm człowieka przez kończyny górne lub drgań mechanicznych o ogólnym działaniu na organizm człowieka ma obowiązek przeprowadzić pierwsze pomiary natężenia tych czynników, nie później niż w terminie 30 dni od daty rozpoczęcia działalności, a następne pomiary kontrolne przeprowadzać:

  • co najmniej raz w roku, jeśli pomiar wykazał stężenie czynnika szkodliwego powyżej 0,5 wartości NDN,
  • co najmniej raz na dwa lata, jeśli pomiar wykazał stężenie od 0,2 do 0,5 wartości NDN.

Jeśli wyniki dwóch kolejnych pomiarów stężenia czynników szkodliwych nie przekraczają wartości 0,2 NDN i nie wprowadzano zmian w wyposażeniu technicznym, w procesie technologicznym lub w warunkach wykonywania pracy – to dalsze pomiary nie są wymagane.

 

Opracowała: Lidia Socha

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie, informuje: leki cytostatyczne, cytostatyki, leki cytotoksyczne, leki przeciwnowotworowe to grupa substancji naturalnych i syntetycznych używanych w chemioterapii nowotworów, działająca toksycznie na komórki nowotworowe charakteryzujące się szybkimi podziałami. Leki te uszkadzają jednak także inne szybko dzielące się, zdrowe komórki (szpik kostny, błony śluzowe, komórki włosów), stąd często występują działania niepożądane takie jak: anemia, nudności i wymioty oraz łysienie.

Ze względu na charakter przygotowywania i podawania cytostatyków grupą zawodową narażoną na kontakt z nimi są pracownicy służby zdrowia, którzy na co dzień mają z nimi styczność. Zawodowe narażenie na leki cytostatyczne może być skutkiem:

  • kontaktu z tabletką, pyłem tabletek,
  • rozlaniem/rozpryśnięciem leków w formie płynnej,
  • skaleczeniem się skażonym narzędziem,
  • wytworzeniem aerozolu podczas takich czynności jak: odpowietrzanie strzykawki, wyjmowanie mandrynu z wenflonu podczas zakładania drogi dożylnej, wyjmowanie aparatu do wlewów infuzyjnych po zakończonym podaniu cytostatyku, a także rozbicie ampułki z lekiem.

Pracownicy długotrwale zatrudnieni w kontakcie z lekami cytostatycznymi (podczas ich rozpuszczania, podawania, czy nawet pielęgnowania pacjentów poddawanych terapii cytostatykami) mogą być narażeni na poważne zagrożenie zdrowotne, przyczyniające się do rozwoju chorób zarówno nowotworowych, jak i nienowotworowych. To niewątpliwie właśnie z tego powodu personel zatrudniony w kontakcie z cytostatykami nie powinien wykonywać czynności, podczas których byłby narażony na dodatkowy kontakt z czynnikiem rakotwórczym jakim jest promieniowanie jonizujące podczas prześwietleń RTG, podawaniu izotopów itp. Niedozwolone jest również zatrudnianie kobiet w ciąży, jak i karmiących piersią, przy wszystkich pracach związanych z lekami cytostatycznymi, a więc nie tylko przy ich  rozpuszczaniu i podawaniu, ale również sprzątaniu, praniu itp.

 

Podstawą prawną regulującą postępowanie przy stosowaniu leków cytostatycznych jest rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 czerwca 1996 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy przygotowywaniu, podawaniu i przechowywaniu leków cytostatycznych w zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 1996 r., Nr 80 poz. 376) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 sierpnia 2000 r. zmieniające rozporządzenie z 1996 r. (Dz. U. z 2000 r., poz. 897). Przepisy te, nakładają na pracodawców zakładów opieki zdrowotnej szereg obowiązków w zakresie organizacji pracy z cytostatykami, jak również wprowadzają zasady postępowania przy ich przygotowywaniu, podawaniu i przechowywaniu.

Jak wynika z rozporządzenia wyposażenie i usytuowanie pomieszczeń, w których przechowuje się leki cytostatyczne lub odbywa się ich przygotowanie i podawanie, jak również wykorzystywane urządzenia i sprzęt medyczny, muszą spełniać określone rygorystyczne wymogi techniczne i sanitarnohigieniczne. W celu jak najlepszego zabezpieczenia pracownika należy stosować środki ochrony indywidualnej, tj.: rękawiczki, fartuchy, okulary, czepki i maski, a odzież ochronna pracowników ma być jednorazowego użytku. Należy pamiętać aby przed rozpoczęciem pracy przy leku obowiązkowo zapoznać się z informacją producenta danego specyfiku medycznego aby jak najlepiej zabezpieczyć się przed jego negatywnym wpływem na organizm. Ważna jest również codzienna zmiana pościeli i bielizny chorych leczonych cytostatykami w celu ograniczenia ich emisji do środowiska. Również pracownicy mający pośredni kontakt z cytostatykami jak personel zajmujący się pracami porządkowymi, praniem bielizny i pościeli chorych oraz opróżnianiem pojemników ze skażonymi odpadami muszą stosować się do wymogów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy z materiałem niebezpiecznym.

Ponadto ustawodawca opracował szczegółowe zasady postępowania przy przygotowywaniu i podawaniu leków cytostatycznych w formie instrukcji, które to mają być umieszczone w miejscach pracy z cytostatykami.

Czynnikami zwiększającymi narażenie na leki cytostatyczne są:

  • brak współpracy z pacjentem,
  • droga podania leku,
  • złe warunki w miejscu pracy, np.: duży tłok w pomieszczeniu,
  • brak prawidłowej edukacji pracowników, nieprawidłowa technika lub brak odpowiedniego sprzętu.

Podstawowym działaniem ograniczającym narażenie na negatywne oddziaływanie leków cytostatycznych na zatrudnionych pracowników jest wprowadzenie i przestrzeganie reżimu higienicznego w oddziałach stosujących leki przeciwnowotworowe.

 

Opracowała: Anna Soczyńska

Kontakt

Dziennik Podawczy
tel. centrala:
(12) 644-91-33,
(12) 644-93-72,
(12) 644-99-64,
(12) 684-40-35,
(12) 684-40-99;
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

 

2018  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie