Nadzór Sanitarny

Oddział Higieny Pracy

Do zakresu działania Oddziału Higieny Pracy należy w szczególności:

  • bieżąca kontrola i nadzór nad utrzymywaniem należytego stanu higieniczno - sanitarnego w zakładach pracy objętych nadzorem;
  • nadzór i kontrola z zakresu wprowadzania do obrotu prekursorów narkotyków kategorii 2 i 3 z uwzględnieniem handlu pomiędzy Wspólnotą a państwami trzecimi; ... 

Czytaj dalej ...

Drgania mechaniczne w środowisku pracy

Każdy pracodawca wykorzystujący narzędzia i maszyny powodujące wibracje ma obowiązek zlecić przeprowadzenie pomiarów natężenia drgań mechanicznych w środowisku pracy, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ( Dz. U. Nr 33, poz. 166). W/w pomiary wykonuje laboratorium, które uzyskało akredytację w tym zakresie.

Drgania mechaniczne występujące w środowisku pracy podzielono na dwa rodzaje:

  • drgania o ogólnym działaniu, przekazywane do organizmu człowieka przez jego nogi, miednicę, plecy lub boki (drgania ogólne), których źródłami mogą być m.in.: platformy drgające, siedziska i podłogi środków transportu (samochodów, ciągników, autobusów itp.), siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np. do robót ziemnych, fundamentowania, zagęszczania gruntów);
  • drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe), których źródłami mogą być m.in.: ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym, hydraulicznym lub elektrycznym, ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym, dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami.

 

W wyniku działania drgań na organizm człowieka, może dojść do zaburzeń w układach:

  • krążenia (np. zespół „białych palców” z uwagi na uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych),
  • nerwowym (złe samopoczucie, bezsenność, zaburzenia czucia, ograniczenie zdolności manualnych, bóle rąk i nóg),
  • kostno-stawowym (zmiany zwyrodnieniowe stawów nadgarstkowych, łokciowych i kręgosłupa, torbiele kostne),
  • układzie pokarmowym,
  • zaburzeń ogólnych, w tym wzroku, mowy, osłabienia, zawrotów głowy.

 

Pomiary natężenia wibracji dają możliwość ocenienia ich szkodliwości, a w następstwie tego, możliwość podjęcia odpowiednich środków zapobiegawczych. Obowiązkiem pracodawcy jest podejmowanie działań, zwłaszcza technicznych i organizacyjnych, likwidujących lub co  najmniej ograniczających powodowane przez te czynniki zagrożenia zawodowe. Do metod technicznych można zaliczyć: minimalizowanie drgań u źródła ich powstawania (eliminacja luzów, właściwy montaż maszyny i mocowanie jej do podłoża), minimalizowanie drgań na drodze ich propagacji (właściwe fundamentowanie maszyn, stosowanie mat, podkładek, wibroizolatorów, a także - w odniesieniu do drgań miejscowych – przez stosowanie środków ochrony indywidualnej w postaci rękawic antywibracyjnych), automatyzacja procesów technologicznych i zdalne sterowanie źródłami drgań, wprowadzanie dodatkowych układów (biernych lub aktywnych) redukcji drgań. Metody organizacyjno-administracyjne to przede wszystkim: skracanie czasu narażenia na drgania w ciągu zmiany roboczej, stosowanie przerw, przesuwanie do pracy na innych stanowiskach osób szczególnie wrażliwych na działanie drgań, szkolenie pracowników w celu uświadomienia ich o występujących zagrożeniach oraz w zakresie bezpiecznej obsługi maszyn i narzędzi.

Należy zaznaczyć, że stosowanie rękawic antywibracyjnych nie tylko ogranicza drgania transmitowane z narzędzi do rąk operatora, ale też zabezpiecza ręce przed niską temperaturą i wilgocią, które to czynniki potęgują skutki oddziaływania drgań, przyspieszając rozwój zespołu wibracyjnego.

 

Tut. Inspektor Sanitarny przypomina również, iż pracodawca u którego w procesie pracy występuje czynnik fizyczny, w postaci: drgań mechanicznych działających na organizm człowieka przez kończyny górne lub drgań mechanicznych o ogólnym działaniu na organizm człowieka ma obowiązek przeprowadzić pierwsze pomiary natężenia tych czynników, nie później niż w terminie 30 dni od daty rozpoczęcia działalności, a następne pomiary kontrolne przeprowadzać:

  • co najmniej raz w roku, jeśli pomiar wykazał stężenie czynnika szkodliwego powyżej 0,5 wartości NDN,
  • co najmniej raz na dwa lata, jeśli pomiar wykazał stężenie od 0,2 do 0,5 wartości NDN.

Jeśli wyniki dwóch kolejnych pomiarów stężenia czynników szkodliwych nie przekraczają wartości 0,2 NDN i nie wprowadzano zmian w wyposażeniu technicznym, w procesie technologicznym lub w warunkach wykonywania pracy – to dalsze pomiary nie są wymagane.

 

Opracowała: Lidia Socha

E-papierosy – szkodliwe czy nie?

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie przypomina, iż w dniu 8 września 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. 2016 poz. 1331).

 

Zgodnie z nowelizacją ustawy zabrania się palenia wyrobów tytoniowych, w tym palenia nowatorskich wyrobów tytoniowych i palenia papierosówelektronicznych:

  • na terenie zakładów leczniczych podmiotów leczniczych i w pomieszczeniach innych obiektów, w których są udzielane świadczenia zdrowotne;
  • na terenie jednostek organizacyjnych systemu oświaty, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, oraz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, o których mowa w przepisach o pomocy społecznej;
  • na terenie uczelni;
  • w pomieszczeniach zakładów pracy innych niż wymienione w pkt 1 i 2;
  • w pomieszczeniach obiektów kultury i wypoczynku do użytku publicznego;
  • w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych;
  • w środkach pasażerskiego transportu publicznego oraz w obiektach służących obsłudze podróżnych;
  • na przystankach komunikacji publicznej;
  • w pomieszczeniach obiektów sportowych;
  • w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do zabaw dzieci;
  • w innych pomieszczeniach dostępnych do użytku publicznego.

Kto pali wyroby tytoniowe, nowatorskie wyroby tytoniowe lub papierosy elektroniczne wbrew postanowieniom ustawy podlega karze grzywny do 500 zł.

Dopuszcza się używanie wyrobów tytoniowych, w tym nowatorskich wyrobów tytoniowych, lub papierosów elektronicznych w palarniach - wyodrębnionych konstrukcyjnie od innych pomieszczeń i ciągów komunikacyjnych pomieszczeniach, odpowiednio oznaczonych, służących wyłącznie do palenia wyrobów tytoniowych, w tym nowatorskich wyrobów tytoniowych, lub papierosów elektronicznych, zaopatrzonych w wywiewną wentylację mechaniczną lub system filtracyjny w taki sposób, aby dym tytoniowy, para z papierosów elektronicznych lub substancje uwalniane za pomocą nowatorskiego wyrobu tytoniowego nie przenikały do innych pomieszczeń.

E-papierosów nie będzie już można kupić za pośrednictwem internetu, a zaopatrując się w urządzenia lub liquidy trzeba będzie wylegitymować się dowodem osobistym. Ustawa wprowadziła również zakaz reklamy wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych, pojemników zapasowych lub rekwizytówtytoniowych i promocji takich wyrobów.

Papierosy elektroniczne zaczęły zdobywać popularność, gdy wprowadzono zakaz palenia tytoniu w miejscach publicznych.

E-papieros (elektroniczny inhalator nikotyny) to zasilane bateriąurządzenie inhalacyjne, które daje użytkownikowi podobne wrażenia jak przy paleniutradycyjnych papierosów. Obecna generacja e-papierosów najczęściej przypomina z wyglądu gruby długopis. Urządzenie powoduje zamianę roztworu inhalacyjnego na wdychany przez użytkownika aerozol (zamiast dymuwdychanego przy paleniu papierosów). Roztwór inhalacyjny                       (tzw. e-liquid) składa się zazwyczaj z glikolu propylenowego, gliceryny, aromatów oraz nikotynyw różnym stężeniu.

Nikotyna to bezbarwny, bezwonny i oleisty związek chemiczny w postaci cieczy. Naturalnie występuje w liściachi korzeniach tytoniu szlachetnego. Bez wątpliwości nikotyna ma negatywny wpływ na ludzki organizm - jest to toksyna, która uzależnia. Narażenie zawodowe na nikotynę możliwe jest przy produkcji i suszeniu tytoniu. Do śmiertelnego zatrucia zawodowego nikotyną dochodzi bardzo rzadko. Najwyższe dopuszczalne stężenie nikotyny w środowisku pracy wynosi 0,5 mg/m3. Objawami ostrego zatrucia małymi dawkami nikotyny są: pobudzenie oddechu, nudności, wymioty, bóle i zawroty głowy, biegunka, częstoskurcz, wzrost ciśnienia krwi oraz pocenie i ślinienie się. Po dużych dawkach nikotyny stwierdzono ponadto pieczenie w jamie ustnej, gardle i żołądku. Później następowało wyczerpanie, drgawki, osłabienie czynności oddechowej, zaburzenie rytmu serca oraz zaburzenia koordynacji ruchowej i śpiączka. Śmierć może wtedy nastąpić w czasie od 5 min do 4 h. Zatrucia przewlekłe nikotyną prowadzą do zaburzeń układu krążenia.

Nikotynę może zawierać jedynie płyn stosowany w e-papierosach, ale nie musi. Dostępne w sprzedaży płyny do e-papierosów zawierają nikotynę w ilościach od 0 mg/ml (płyny beznikotynowe) do 24 mg/ml (2,4%).

Używając e-papierosa nie można przedawkować nikotyny, gdyż jest to praktycznie niemożliwe. Przeciętna dawka śmiertelna nikotyny, przyjęta jednorazowo, to ok. 60 mg dla dorosłej osoby niepalącej i zdecydowanie wyższa dla uodpornionego na nią palacza. Typowy użytkownik e-papierosów zużywa dziennie średnio 1-2 mililitrów płynu. Zakładając, że jest to płyn o zawartości nikotyny 24 mg/ml - najwyższej, jaka jest oferowana przez większość polskich dostawców, przyjmuje on maksymalnie 48 mg tej substancji w ciągu całej doby.

Oprócz nikotyny, e-liquidy zawierają glikol propylenowy oraz glicerynę, które zgodnie z aktualnie obowiązującymi regulacjami dotyczącymi chemikaliów nie są uznawane za substancje stwarzające zagrożenie. Kontakt z produktami zawierającymi glikol propylenowy oraz glicerynę mamy praktycznie każdego dnia. Substancje te są składnikami kosmetyków. Glikol propylenowy zawarty jest w pastach i płynach do zębów, syropach przeciwkaszlowych, kroplach do oczu, a także jest powszechnie stosowany jako dodatek do żywności. Gliceryna stanowi ważny surowiec do syntezywielu różnorodnych związków chemicznych, m.in. niektórych gatunków mydeł. Gliceryna przyciąga wodę z otoczenia i zatrzymuje wilgoć w warstwie rogowej naskórka - dzięki temu w widoczny sposób nawilża skórę. Używa się jej również do produkcji materiałów wybuchowychoraz w garbarstwie(wysusza skórę dzięki silnym właściwościom higroskopijnym). Glicerynę stosuje się w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym.

Glikol propylenowy oraz gliceryna są zatem substancjami, które organizm ludzki od dawna bardzo dobrze zna i toleruje. W przypadku e-papierosów składniki te podgrzewane są do temperatury 200oC, i następne są inhalowane, a zatem interesujące dla użytkownika są skutki długotrwałej ekspozycji na pary tej substancji.

Aktualnie brak jest wiedzy, jak działają na organizm człowieka ww. substancje pomocnicze   w przypadku podgrzania ich do temperatury ok. 200°C i przy zwiększonym dopływie powietrza, co przyspiesza proces ich utleniania. Istnieją dowody wskazujące, iż w przypadku podgrzania gliceryny pojawiają się ślady formaldehydu i akroleiny acetaldehydu - związków kancerogennych. Jednakże ich stężenia - są minimalne, dziesięciokrotnie mniejsze niż progowe stężenie formaldehydu w powietrzu, przy którym ponad 50 proc. osób odczuwa podrażnienie błon śluzowych.

Para wydychana podczas używania elektronicznych papierosów może zawierać nikotynę, ale w ilościach śladowych. Ocenia się, że mogą one stanowić do 2% nikotyny wdychanej przez e-palacza, a więc mikrogramy. Nadto nikotyna, będąca  składnikiem wydychanej pary  bardzo szybko się utlenia, szczególnie na wolnym powietrzu i w obecności światła. Nikotyna w organizmie człowieka ulega dość szybko rozkładowi, więc nie następuje efekt kumulacji. Co najważniejsze, w przeciwieństwie do dymu ze zwykłych papierosów, czysta nikotyna nie ma właściwości rakotwórczych. Dym ze zwykłych papierosów nie tylko zawiera nikotynę, ale również ok. 4 tys. innych substancji chemicznych, z których wiele zostało uznanych za rakotwórcze, a ponad 100 jako toksyczne. To właśnie te związki są przyczyną śmierci tysięcy biernych palaczy rocznie.

W Polsce badania nad e-papierosami prowadzone są w Zakładzie Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Badany jest zarówno skład e-liquidów, zawierających nikotynę, jak i skład aerozolu, który trafia do płuc palacza. Dotychczasowe wyniki przeprowadzonych prac pozwalają stwierdzić, iż większości toksycznych i rakotwórczych związków chemicznych znajdujących się w dymie papierosowym nie ma w parach e-papierosa. Pozostałe związki rakotwórcze występują w śladowych ilościach, np. nitrozoamin jest ok. 600 razy mniej niż w dymie papierosowym. Wyniki badań wykazały, że e-papierosy nie wpływają na zmianę morfologii krwi, ciśnienia tętniczego oraz pulsu. Można zatem wnioskować, iż u użytkowników elektronicznych papierosów ryzyko chorób nowotworowych, a także układu oddechowego i krążenia jest mniejsze. Z uwagi na brak długofalowych badań klinicznych obecnie nie wiadomo na ile mniejsze jest to ryzyko.

Z całą pewnością e-papierosy są szkodliwe, ponieważ zawierają nikotynę. Poza tym nawet niewielkie dawki substancji rakotwórczych, w szczególności podawanych przewlekle przez lata, mogą uruchomić mutacje genetyczną komórki, czyli zainicjować proces nowotworowy.
 

 

Wyk. A. Żelazny

Bezpieczeństwo i higiena pracy przy przygotowywaniu, podawaniu i przechowywaniu leków cytostatycznych

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie, informuje: leki cytostatyczne, cytostatyki, leki cytotoksyczne, leki przeciwnowotworowe to grupa substancji naturalnych i syntetycznych używanych w chemioterapii nowotworów, działająca toksycznie na komórki nowotworowe charakteryzujące się szybkimi podziałami. Leki te uszkadzają jednak także inne szybko dzielące się, zdrowe komórki (szpik kostny, błony śluzowe, komórki włosów), stąd często występują działania niepożądane takie jak: anemia, nudności i wymioty oraz łysienie.

Ze względu na charakter przygotowywania i podawania cytostatyków grupą zawodową narażoną na kontakt z nimi są pracownicy służby zdrowia, którzy na co dzień mają z nimi styczność. Zawodowe narażenie na leki cytostatyczne może być skutkiem:

  • kontaktu z tabletką, pyłem tabletek,
  • rozlaniem/rozpryśnięciem leków w formie płynnej,
  • skaleczeniem się skażonym narzędziem,
  • wytworzeniem aerozolu podczas takich czynności jak: odpowietrzanie strzykawki, wyjmowanie mandrynu z wenflonu podczas zakładania drogi dożylnej, wyjmowanie aparatu do wlewów infuzyjnych po zakończonym podaniu cytostatyku, a także rozbicie ampułki z lekiem.

Pracownicy długotrwale zatrudnieni w kontakcie z lekami cytostatycznymi (podczas ich rozpuszczania, podawania, czy nawet pielęgnowania pacjentów poddawanych terapii cytostatykami) mogą być narażeni na poważne zagrożenie zdrowotne, przyczyniające się do rozwoju chorób zarówno nowotworowych, jak i nienowotworowych. To niewątpliwie właśnie z tego powodu personel zatrudniony w kontakcie z cytostatykami nie powinien wykonywać czynności, podczas których byłby narażony na dodatkowy kontakt z czynnikiem rakotwórczym jakim jest promieniowanie jonizujące podczas prześwietleń RTG, podawaniu izotopów itp. Niedozwolone jest również zatrudnianie kobiet w ciąży, jak i karmiących piersią, przy wszystkich pracach związanych z lekami cytostatycznymi, a więc nie tylko przy ich  rozpuszczaniu i podawaniu, ale również sprzątaniu, praniu itp.

 

Podstawą prawną regulującą postępowanie przy stosowaniu leków cytostatycznych jest rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 czerwca 1996 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy przygotowywaniu, podawaniu i przechowywaniu leków cytostatycznych w zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 1996 r., Nr 80 poz. 376) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 sierpnia 2000 r. zmieniające rozporządzenie z 1996 r. (Dz. U. z 2000 r., poz. 897). Przepisy te, nakładają na pracodawców zakładów opieki zdrowotnej szereg obowiązków w zakresie organizacji pracy z cytostatykami, jak również wprowadzają zasady postępowania przy ich przygotowywaniu, podawaniu i przechowywaniu.

Jak wynika z rozporządzenia wyposażenie i usytuowanie pomieszczeń, w których przechowuje się leki cytostatyczne lub odbywa się ich przygotowanie i podawanie, jak również wykorzystywane urządzenia i sprzęt medyczny, muszą spełniać określone rygorystyczne wymogi techniczne i sanitarnohigieniczne. W celu jak najlepszego zabezpieczenia pracownika należy stosować środki ochrony indywidualnej, tj.: rękawiczki, fartuchy, okulary, czepki i maski, a odzież ochronna pracowników ma być jednorazowego użytku. Należy pamiętać aby przed rozpoczęciem pracy przy leku obowiązkowo zapoznać się z informacją producenta danego specyfiku medycznego aby jak najlepiej zabezpieczyć się przed jego negatywnym wpływem na organizm. Ważna jest również codzienna zmiana pościeli i bielizny chorych leczonych cytostatykami w celu ograniczenia ich emisji do środowiska. Również pracownicy mający pośredni kontakt z cytostatykami jak personel zajmujący się pracami porządkowymi, praniem bielizny i pościeli chorych oraz opróżnianiem pojemników ze skażonymi odpadami muszą stosować się do wymogów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy z materiałem niebezpiecznym.

Ponadto ustawodawca opracował szczegółowe zasady postępowania przy przygotowywaniu i podawaniu leków cytostatycznych w formie instrukcji, które to mają być umieszczone w miejscach pracy z cytostatykami.

Czynnikami zwiększającymi narażenie na leki cytostatyczne są:

  • brak współpracy z pacjentem,
  • droga podania leku,
  • złe warunki w miejscu pracy, np.: duży tłok w pomieszczeniu,
  • brak prawidłowej edukacji pracowników, nieprawidłowa technika lub brak odpowiedniego sprzętu.

Podstawowym działaniem ograniczającym narażenie na negatywne oddziaływanie leków cytostatycznych na zatrudnionych pracowników jest wprowadzenie i przestrzeganie reżimu higienicznego w oddziałach stosujących leki przeciwnowotworowe.

 

Opracowała: Anna Soczyńska

Bezpieczeństwo i higiena pracy przy przetwórstwie tworzyw sztucznych.

Przedsiębiorca branży przetwórstwa tworzyw sztucznych ma obecnie na gruncie prawa polskiego bardzo jasno określone zasady w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Przyczyniło się do tego wydanie rozporządzenia ministra gospodarki w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy przetwórstwie tworzyw sztucznych (Dz. U. z 2002 r. Nr 81 poz. 735), które szczegółowo i wyczerpująco reguluje obowiązki pracodawcy, w którego przedsiębiorstwie przetwarzane są tworzywa sztuczne. Dodatkowo należy zwrócić szczególną uwagę na przepisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2014 poz. 817) oraz w ustawie z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz. U. Nr 11, poz. 84 z późn. zm.).

Pomimo uregulowanej sytuacji prawnej w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przetwórstwo tworzyw sztucznych nadal charakteryzuje się nasilonym występowaniem zagrożeń urazowych oraz chorobowych. Źródła czynników, które powodują najwięcej wypadków w tym sektorze gospodarki to: maszyny produkcyjne i pomocnicze takie jak: wtryskarki, prasy, wytłaczarki, walcarki, młyny do rozdrabniania, noże, które mogą spowodować wystąpienie zdarzenia wypadkowego związanego z uderzeniem, pochwyceniem człowieka przez maszyny ich części lub oprzyrządowanie i zetknięciem się człowieka z ostrymi narzędziami będącymi w ruchu.

Przyprzetwórstwie tworzyw sztucznych powinno się stosować odpowiednie maszyny, instalacje i urządzenia, które ograniczałyby ryzyko wystąpienia wypadków oraz zdarzeń potencjalnie wypadkowych, systematycznie kontrolując przestrzeganie wymagań bhp przy ich eksploatacji, zwracając uwagę przede wszystkim na to, aby:

  • urządzenia powodujące pylenie (np. przeznaczone do rozdrabniania lub mielenia tworzyw sztucznych) były wyposażone w systemy odpylające,
  • urządzenia mogące powodować zanieczyszczenie czynnikiem chemicznym były zainstalowane w oddzielnym pomieszczeniu wyposażonym w wentylację mechaniczną,
  • urządzenia z obracającymi się walcami roboczymi, bębnami lub rolkami były zabezpieczone w sposób uniemożliwiający wciągnięcie odzieży lub rąk pracownika,
  • urządzenia stanowiące źródła pól elektromagnetycznych były wyposażone w ekrany chroniące pracowników przed działaniem tych pól,
  • elementy urządzeń, które podczas pracy nagrzewają się do temperatury powodującej oparzenia rąk pracownika były wyposażone w odpowiednie osłony,

Do prac szczególnie niebezpiecznych przy przetwórstwie tworzyw sztucznych zalicza się
w szczególności:

  1. sporządzanie roztworów z rozpuszczalnikami organicznymi,
  2. czyszczenie odpadów tworzyw sztucznych przy pomocy gorącej wody, w tym z detergentami, lub rozpuszczalników organicznych.

Pracodawca musi posiadać karty charakterystyki dla wszystkich chemikaliów wykorzystywanych lub znajdujących się w miejscu pracy. Karty muszą być przygotowane z myślą o danym zastosowaniu i muszą zawierać informacje o niezbędnych procedurach zapobiegających zagrożeniom i środkach ostrożności.

Jeżeli istnieje ryzyko, że niebezpieczne chemikalia wejdą w kontakt ze skórą lub dojdzie do narażenia przez drogi oddechowe pracodawca ma obowiązek poprawić warunki przez zmianę procesu pracy.

W przypadku, gdy zanieczyszczeń chemicznych nie można uniknąć, należy zainstalować skuteczną wentylację wyciągową obok źródła zanieczyszczeń. Odprowadzane powietrze nie może trafiać z powrotem do cyrkulacji.

Jeżeli rozwiązanie problemu za pomocą wentylacji lub hermetyzacji, nie jest możliwe ze względów praktycznych, pracownicy muszą stosować środki ochrony indywidualnej, takie jak rękawice, sprzęt ochrony dróg oddechowych (maski), gogle itp.

 

Wyk. M. Brzuchacz

Koordynowanie i prowadzenie przygotowania pracodawców pod kątem przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny podczas prac związanych z usuwaniem bądź zabezpieczaniem wyrobów zawierających azbest

w ramach realizacji rządowego „Programu  Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009 – 2032

 

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje, iż w dniu 14 lipca 2009r. został uchwalony „Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032”, zmieniony uchwałą Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010r.,który jest kontynuacją przyjętego w roku 2002 Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terenie Polski. 


                                      

Do głównych celów Programu należy:

- usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest,

- minimalizacja negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych obecnością azbestu na terytorium kraju,

- likwidacja szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko.

Tak długi okres procesu eliminacji azbestu został przyjęty ze względu na trwałość wyrobów zawierających azbest stosowanych w budownictwie oraz ich znaczne rozproszenie na terenie kraju. Dodatkowo czas ten wydłuża konieczność ponoszenia przez właścicieli nieruchomości, urządzeń oraz instalacji wysokich kosztów demontażu wyrobów zawierających azbest oraz transportu i unieszkodliwiania odpadów azbestowych, a także nieuniknionych kosztów związanych z zakupem nowych wyrobów bezazbestowych, które zastąpią usunięte wyroby azbestowe.

Azbest w Polsce wykorzystywano przede wszystkim przy produkcji popularnego „eternitu”, budowy ścianek działowych, papy, rur wodociągowych, kanalizacyjnych i centralnego ogrzewania, do budowy przewodów kominowych, kocy gaśniczych, ubrań ognioodpornych stosowanych np. w hutnictwie, ratownictwie przemysłowym, straży pożarnej i innych. Uwalniane do powietrza włókna, mogą zostać przeniesione podczas oddychania do płuc. Ryzyko zwiększa się znacznie w przypadku palących wyroby tytoniowe. Włókna azbestu są łatwo wciągane wraz z powietrzem do płuc, docierając do końcowych odcinków dróg oddechowych, pozostają tam na stałe. Może to powodować chorobę zwaną azbestozą. Warto pamiętać, że pył azbestowy, oprócz tego, że zanieczyszcza płuca, także je uszkadza mechanicznie. Ostre cząsteczki drążnią śluzówkę, co prowadzi do zwłóknienia tkanki płucnej, w dalszej konsekwencji pośrednio wpływa to na rozwój procesu nowotworowego. Organizm człowieka, ze względu na dużą chemiczną odporność azbestu, nie jest w stanie rozpuścić tych włókien. Ciągłe przebywanie w środowisku narażonym na pył azbestowy może być przyczyną następujących chorób układu oddechowego: pylicy azbestowej, łagodnych zmian opłucnowych, raka płuc, międzybłonniaków opłucnej i otrzewnej.

Podstawowym aktem prawnym dotyczącym problematyki azbestowej jest ustawa z dnia 19 czerwca 1997r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (tekst jednolity Dz. U. 2004 nr 3 poz. 20). Na mocy wspomnianej ustawy zakazano produkcji wyrobów zawierających azbest. Jednym z głównych aktów wykonawczych do ww. ustawy jest Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 14 października 2005 r. w sprawie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy przy zabezpieczaniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest oraz programu szkolenia w zakresie bezpiecznego użytkowania takich wyrobów      (Dz. U. 2005 nr 216 poz. 1824), zgodnie z którym pracodawca zatrudniający pracowników przy zabezpieczaniulub usuwaniu wyrobów albo innych materiałów zawierających azbest ma obowiązek zapewnić ochronę pracowników przed szkodliwym działaniem włókien azbestu i pyłu zawierającego azbest. Do najważniejszych zadań pracodawcy należy po pierwsze na podstawie oceny ryzyka zawodowego, uwzględniającej rodzaj i stopień narażenia, stosować niezbędne środki ochrony zmniejszające to ryzyko. Po drugie pracodawca musi kontrolować stopień narażenia pracowników na działanie pyłu azbestu.

Ważnym elementem w zakresie ochrony pracowników są szkolenia dotyczące  bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników, którzy w związku z wykonywanymi pracami są lub mogą być narażeni na działanie pyłu azbestu oraz osób kierujących takimi pracownikami  i pracodawców.

Pracodawca zatrudniający pracowników przy zabezpieczaniu lub usuwaniu wyrobów albo innych materiałów zawierających azbest jest zobowiązany podejmować działania zmniejszające narażenie pracowników na działanie pyłu azbestu i ograniczać jego stężenie w powietrzu co najmniej do wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia.

Pracodawca w szczególności jest obowiązany zapewnić, aby przy pracach stwarzających narażenie na działanie pyłu azbestu:

- liczba osób przydzielonych do prac oraz czas trwania narażenia były ograniczone do niezbędnego minimum;

- maszyny, sprzęt i metody pracy stosowane przy wykonywaniu prac eliminowały lub ograniczały do minimum powstawanie pyłu azbestu, a szczególnie jego emisje do środowiska pracy lub środowiska naturalnego;

- stosowane były odpowiednie do rodzaju i poziomu narażenia odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualnej, w tym odzież ochronna i środki ochrony układu oddechowego.

W przypadku prowadzenia prac w warunkach wymagających stosowania środków ochrony układu oddechowego, pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom wykonującym takie prace odpowiednie do istniejących warunków środowiska pracy przerwy na odpoczynek w miejscach, w których nie występuje narażenie na działanie pyłu azbestu.

Gdy dochodzi do przekroczenia wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia pyłu azbestu, pracodawca jest obowiązany wstrzymać wykonywanie pracy przez pracowników oraz niezwłocznie podjąć działania w celu obniżenia stężenia pyłu azbestu do wartości dopuszczalnej. W przypadku, gdy mimo podjętych działań, nie jest możliwe obniżenie stężenia pyłu azbestu do wartości dopuszczalnej - podjecie pracy jest możliwe pod warunkiem zastosowania środków ochrony układu oddechowego zapewniających nieprzekraczanie dopuszczalnego narażenia pracowników na działanie pyłu azbestu. Stosowanie tych środków nie może być stałe i powinno być ograniczone do minimum.

 

 

Maszyny i inne urządzenia stosowane przy pracach związanych z zabezpieczaniem, usuwaniem wyrobów lub innych materiałów zawierających azbest powinny być wyposażone w instalacje odciągów miejscowych zaopatrzone w wysoko efektywne filtry. Pracodawca jest obowiązany zapewnić regularne wykonywanie przeglądów, regulacji, konserwacji i napraw instalacji, maszyn i innych urządzeń.

Podczas prac związanych z zabezpieczaniem wyrobów albo usuwaniem wyrobów lub innych materiałów zawierających azbest należy ograniczać do minimum powstawanie odpadów, szczególnie drobnych i słabo związanych. Co ważne odpadów zawierających azbest nie należy mieszać z innymi rodzajami odpadów.

Pracodawca jest obowiązany tak organizować stanowiska pracy, na których występuje narażenie na pyl azbestu, aby wysiłek fizyczny pracownika był ograniczony do minimum oraz aby pracownik nie był narażony na działanie innych czynników rakotwórczych.  Pracodawca jest obowiązany dostarczać pracownikom  narażonym na działanie pyłu azbestu odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualnej właściwe do poziomu narażenia oraz zapobiegające odpowiednio stykaniu się ciała z pyłami azbestu i ich wdychaniu. Odzież, powinna być wykonana z materiału uniemożliwiającego przenikanie pyłu azbestu oraz umożliwiającego łatwe czyszczenie. Ponadto pracodawca jest obowiązany zapewnić,  aby po zakończeniu pracy w warunkach narażenia na działanie pyłu azbestu odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualnej były:

- oczyszczone z pyłu azbestu wysoko skutecznymi urządzeniami filtracyjno - wentylacyjnymi lub na mokro w sposób uniemożliwiający uwalnianie się pyłu do środowiska pracy lub do środowiska naturalnego;

- przechowywane wyłącznie w wyznaczonym miejscu, w sposób wykluczający kontakt z własną odzieżą pracowników.

 

 

W miejscach wykonywania prac, w których występuje narażenie na działanie pyłu azbestu, niedopuszczalne jest spożywanie posiłków, picie napojów, palenie tytoniu, przechowywanie rzeczy osobistych oraz przebywanie bez uzasadnionej potrzeby.

Po zakończeniu prac związanych z zabezpieczaniem wyrobów albo usuwaniem wyrobów lub innych materiałów zawierających azbest pracodawca ma obowiązek zapewnić uprzątnięcie terenu  wykonywania prac z odpadów zawierających azbest oraz oczyszczenie z pyłu azbestu w sposób uniemożliwiający ich emisje do środowiska.

 

                                                                  

 

Mając na uwadze powyższe, azbest jest poważnym niebezpieczeństwem m. in. dla zdrowia człowieka. Dlatego tak istotne jest uświadamianie pracodawców o konieczności zachowywania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy podczas prac związanych z usuwaniem wyrobów zawierających azbest, w tym demontażem, transportem i utylizacją wyrobów azbestowych, co również znacząco wpłynie nie tylko na stan zdrowia pracowników, ale też polepszy jakość powietrza, a tym samym zwiększy komfort życia, poprawiając stan środowiska naturalnego.

 

Opracował: st. asystent mgr inż. Tadeusz Bieńkowski

 

Kontakt

Dziennik Podawczy
tel. centrala:
(12) 644-91-33,
(12) 644-93-72,
(12) 644-99-64,
(12) 684-40-35,
(12) 684-40-99;
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

 

2017  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie