Oddział Epidemiologii

Zakres działania Oddziału Epidemiologii

Do zakresu działania Oddziału Epidemiologii należą w szczególności:

  1. dokonywanie analiz i ocen stanu epidemiologicznego;
  2. nadzór nad warunkami higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których udzielane są świadczenia zdrowotne w celu zapobiegania powstawania chorób zakaźnych;
  3. nadzór i współudział w opracowywaniu programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciw epidemicznej oraz kontrola realizacji przez podmioty lecznicze tych programów i planów;

Czytaj dalej ...

W Rosji w dniach od 14 czerwca 2018 r. do 15 lipca 2018 r. odbędą się Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2018. Z uwagi na fakt, źe Mistrzostwa Świata są międzynarodową imprezą masową gromadzącą miliony ludzi z całego świata wzrasta ryzyko przenoszenia chorób zakaźnych m.in. ze względu na brak szczepień ochronnych w niektórych krajach.

W związku z powyższym osoby wyjeżdżające na Mistrzostwa powinny być zaszczepione zgodnie z obowiązującym w Polsce kalendarzem szczepień w celu zabezpieczenia się przed takimi chorobami zakaźnymi jak: odra, świnka, różyczka, błonica, tężec, krztusiec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, poliomyelitis, wirusowe zapalenie wątroby typu A i choroba meningokokowa. Osoby planujące skorzystać ze szczepień ochronnych powinny udać się przed wyjazdem do lekarzy specjalistów w celu konsultacji i ustalenia indywidualnego toku szczepień.

Zgodnie z oceną dokonaną przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ang. European Centre for Disease Prevention and Control, ECDC), jak w przypadku innych imprez masowych, w czasie trwania Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2018 w Rosji należy brać pod uwagę ryzyko narażenia na zachorowanie na nieżyty żołądkowo-jelitowe. Infekcje związane z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego stanowią jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych u turystów. 

Podstawowym sposobem zapobiegania chorobom żołądkowo-jelitowym jest przestrzeganie standardowych zasad higieny, tj. :

  • regularne mycie rąk,
  • picie bezpiecznej wody (butelkowanej, chlorowanej lub wcześniej przegotowanej),
  • spożywanie dokładnie ugotowanej żywności,
  • odpowiednie mycie warzyw i owoców przed ich spożyciem z użyciem wody zdatnej do picia
  • korzystanie z odpowiednich urządzeń sanitarnych.

Zaleca się również szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, durowi brzusznemu, poliomyelitis oraz cholerze.

Nie istnieje jednak szczepionka zabezpieczająca przed typową tzw. bakteryjną biegunką podróżnych.

U osób z tzw. biegunką podróżnych obserwuje się najczęściej następujące objawy:

  • wymioty,
  • częste oddawanie luźnych stolców,
  • bóle brzucha,
  • uczucie przelewania w jelitach,
  • nudności.

Zazwyczaj objawy samoistnie mijają po około 3-5 dniach.

W każdym przypadku wystąpienia biegunki należy dbać o nawodnienie organizmu. Można stosować preparaty nawadniające zawierające glukozę oraz elektrolity, w które można się zaopatrzyć jeszcze przed wyjazdem.

Uczestnicy Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2018 w Rosji powinni mieć na uwadze możliwość zachorowania na choroby zakaźne przenoszone drogą kontaktów seksualnych, takich jak:

  • chlamydiozy,
  • HIV,
  • wirusowe zapalenie wątroby typu B i C,
  • kiła,
  • infekcje gonokokowe.

Zachorowaniom tym sprzyjają ryzykowane zachowania seksualne, dlatego w przypadku kontaktu seksualnego z nowo poznaną lub przypadkową osobą zaleca się stosowanie prezerwatyw w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób przenoszonym drogą kontaktu seksualnego.

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w oparciu o sytuację epidemiologiczną chorób zakaźnych w Rosji  i profil epidemiologiczny różnych populacji przyjeżdżających na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2018 będzie prowadzić wzmożony nadzór nad zgłaszanymi chorobami zakaźnymi w okresie od 7 czerwca 2018 r. do 22 lipca 2018 r. w celu wykrywania potencjalnych zagrożeń.


Załącznik: FIFA-2018-World-Cup.pdf

 

 

Sytuacja epidemiologiczna zachorowań na choroby przenoszone przez kleszcze na terenie nadzorowanym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie.

Kleszcze (Ixodida) mają ogromne znaczenie medyczne, weterynaryjne i gospodarcze, wynikające z bezpośrednich następstw ich pasożytowania, jak również z ich roli jako rezerwuarów i przenosicieli licznych wirusów, riketsji, pierwotniaków i robaków – chorobotwórczych dla człowieka i zwierząt hodowlanych.

Najbardziej pospolitym gatunkiem kleszczy w Europie Środkowej jest kleszcz pospolity (Ixodes ricinus). W cyklu życiowym kleszczy występują następujące stadia rozwojowe: jajo, larwa, nimfa i postaci dorosłe – samica i samiec. Warunkiem zachodzących zmian morfologicznych, anatomicznych oraz fizjologicznych kleszczy jest pobieranie i przetwarzanie pokarmu z krwi i rozpuszczonych tkanek kręgowca - żywiciela.

Fot .1. Stadia rozwojowe Ixodes ricinus: A – larwa, B – nimfa, C – samica, D – samiec

Biologia kleszczy

Kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) bytuje w miejscach, w których spełnione są dwa podstawowe warunki: wysoka wilgotność (około 80 - 100% wilgotności względnej powietrza) i obecność żywiciela. Występuje głównie w lasach liściastych i mieszanych. Można go spotkać także w parkach, na skwerach i na działkach. Na obszarze swojego zasięgu kleszcze pospolite rozmieszczone są nierównomiernie – skupiają się w miejscach, gdzie istnieje większa szansa spotkania żywiciela, tj. wzdłuż wąskich dróg i ścieżek leśnych porośniętych trawiastą roślinnością, na obrzeżach polan, śródleśnych pastwisk itp., gdzie przyczajone na roślinności czyhają na żywicieli. Kleszcze wykrywają potencjalnego żywiciela za pomocą organu zmysłowego umieszczonego na stopach I pary nóg. Mogą atakować w ciągu całej doby.

Dorosłe kleszcze pospolite w Polsce są aktywne od połowy kwietnia do początków listopada, z reguły z dwoma szczytami aktywności, wiosennym w maju i jesiennym we wrześniu.

Mechanizm żerowania kleszczy

Atak kleszczy i ich żerowanie może spowodować niebezpieczne następstwa u ofiar: od odczynów alergicznych do chorób transmisyjnych wywołanych przez patogeny tych chorób bytujące w organizmie kleszcza. W sposób szczególny na ukąszenia kleszczy narażeni są pracownicy leśni, myśliwi, zbieracze runa leśnego, osoby pracujące na terenie parków i rezerwatów, weterynarze, rolnicy, naukowcy, turyści, jak również zwierzęta hodowlane.

Ixodidae żerują powoli i długo, samice nawet do 11 dni. Po przedostaniu się na ciało żywiciela, kleszcz nawet przez kilka godzin pełza poszukując miejsca do przyczepu - delikatnej i dobrze ukrwionej skóry uszu, pod pachami, pod sutkami, w pachwinach, w fałdach pośladkowych, na kroczu i na nogach, po czym wrzyna się w skórę pod kątem 45 – 60º do powierzchni ciała żywiciela. Jednocześnie kleszcz wydziela duże ilości szybko twardniejącej śliny, która tworzy rurkowatą pochewkę zwaną futeralikiem cementowym wzmacniającą jego przyczep do ciała żywiciela. Podczas żerowania kleszcz na przemian wstrzykuje ślinę, która zawiera prawdopodobnie składniki wywołujące rozpad tkanek żywiciela i zapobiegające krzepnięciu jego krwi, oraz mogące zawierać substancje toksyczne i znieczulające dla organizmu żywiciela i pobiera porcję płynnego pokarmu. Najedzony kleszcz wysuwa narządy gębowe z ciała żywiciela, a futeralik cementowy najczęściej wypada z niej wskutek rozwoju reakcji zapalnych.

Fot .2. Żerujący kleszcz.

Znaczenie kleszczy w epidemiologii chorób transmisyjnych

Kleszcze właściwe (Ixodidae) są grupą pasożytniczych stawonogów (Arthropoda) o największym znaczeniu jako rezerwuary i przenosiciele zarazków chorób transmisyjnych z tego względu, że:

  • ich organizm stanowi dogodne siedlisko do bytowania, rozwoju i rozmnażania patogenów, a także w wysoce efektywny sposób zabezpieczają ich przekazywanie kręgowcom – żywicielom kleszczy;
  • kleszcze mogą zakażać swojego żywiciela: wstrzykując zarazki wraz z śliną podczas żerowania; wydalając zarazki z wydzieliną gruczołów biodrowych, które wnikają do ciała żywiciela przez ranę na skórze; wydalając zarazki z kałem, z którego po wyschnięciu patogeny roznoszone są ruchami powietrza;
  • zmieniając żywicieli w swym cyklu rozwojowym, kleszcze są łącznikami utrzymującymi ciągłość krążenia patogenów w populacjach dzikich zwierząt, a także w ich krążeniu między dzikimi zwierzętami i człowiekiem, który z reguły nie ma bezpośredniego kontaktu z tymi dzikimi zwierzętami;
  • mechanizm ich żerowania ułatwia zarazkom przedostanie się z kleszcza do żywiciela i na odwrót;
  • długo żerują na ciele żywiciela, co zwiększa szanse przeniesienia patogenu do ciała żywiciela;
  • pochłaniają dużą ilość krwi żywiciela, co zwiększa możliwość zakażania się kleszczy i w następstwie zakażanie następnych żywicieli;
  • długo żyją i tym samym w ich ciele długo mogą przetrwać patogeny chorób (w jednym pokoleniu kleszczy nawet kilka lat);
  • mogą rozprzestrzenić patogeny chorób na znaczne odległości żerując na wędrujących żywicielach;
  • istnieje możliwość transstadialnego (zdolność przetrwania przez patogeny w organizmie kleszcza, gdy ten przeistacza się w kolejne stadia rozwojowe), transowarialnego (zdolność przenikania zarazków do wnętrza rozwijającego się oocytu, bez zaburzenia normalnego rozwoju zarodka – w ten sposób rodząca się larwa zakażona jest patogenami pochodzącymi z organizmu jej matki) i płciowego (następuje podczas kopulacji zarażonych samców z wolnymi od zarazków samicami) przekazu patogenów w populacji danego gatunku kleszczy.

 

Sytuacja epidemiologiczna chorób przenoszonych przez kleszcze

Wśród chorób przenoszonych przez kleszcze na terenie Krakowa i powiatu krakowskiego największe znaczenie epidemiologiczne mają borelioza oraz kleszczowe zapalenie mózgu.

Charakterystyka chorób

Borelioza z Lyme

Borelioza z Lyme (krętkowica kleszczowa) jest przewlekłą, wielonarządową chorobą wywołaną przez krętka Borrelia burgdorferi. Rezerwuarem krętków są gryzonie polne, zwierzyna płowa (sarny, jelenie), ptaki. W Europie głównym przenosicielem krętków jest Ixodes ricinus.

Okres wylęgania choroby trwa od 7 do 10 dni. Przebieg boreliozy dzieli się na dwa okresy. W pierwszym stadium charakterystycznym objawem jest rumień wędrujący, który powstaje na skórze w miejscu ukłucia przez kleszcza. Zmianie skórnej najczęściej towarzyszą zmęczenie, bóle mięśni, gorączka, ból głowy, sztywność karku itp. Po kilku tygodniach rumień wędrujący może ustąpić samoistnie, ale zakażenie drogą krwionośną rozprzestrzenia się na wiele układów i narządów. W drugim stadium boreliozy mogą występować objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (limfocytarne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz mózgu, zapalenie nerwów czaszkowych i nerwów obwodowych), ze strony narządu ruchu (zapalenie stawów), ze strony układu krążenia (zaburzenia rytmu serca).

Rozpoznanie opiera się o wywiad epidemiologiczny, obraz kliniczny i badania laboratoryjne. Wykrywanie swoistych przeciwciał przeciwko antygenom Borrelia burgdorferi w surowicy krwi jest podstawową metodą w codziennej praktyce klinicznej. Po zaobserwowaniu zmian skórnych lub innych objawów po ukłuciu kleszcza należy bezzwłocznie udać się do lekarza.

Leczenie boreliozy wymaga zastosowania antybiotyku. Rodzaj preparatu i długość leczenia uzależnione są od postaci boreliozy i efektów klinicznych. Mimo intensywnych prac nad wyprodukowaniem skutecznej szczepionki przeciwko boreliozie, do chwili obecnej takiej szczepionki nie ma.

Kleszczowe zapalenie mózgu

W Polsce choroba wywołana jest przez flawiwirusa z rodziny Flaviviridae. Rezerwuarem wirusa KZM są drobne gryzonie i kleszcze. Najważniejszym wektorem tych wirusów jest kleszcz pospolity (Ixodes ricinus). Źródłem zakażenia może być też nieprzegotowane mleko lub niepasteryzowane produkty mleczne pochodzące od zwierząt w czasie wiremii.

Okres wylęgania choroby trwa od 4 do 28 dni. W pierwszej fazie choroby pojawiają się objawy grypopodobne, trwające od 2 do 10 dni. Po okresie bezobjawowym trwającym od 1 do 7 dni u części chorych dochodzi do drugiej fazy choroby, charakteryzującej się wysoką gorączką, bólami głowy, uczuciem rozbicia. Choroba najczęściej przebiega w postaci łagodnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. W ciężkich przypadkach dochodzi do porażenia splotów barkowych, nerwów czaszkowych, czy też zapalenia mózgu.

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie epidemiologicznym (potwierdzenie faktu ukłucia przez kleszcza), objawach klinicznych i wykryciu swoistych przeciwciał w surowicy i/lub płynie mózgowo-rdzeniowym w klasie IgM lub IgG.

Leczenie kleszczowego zapalenia mózgu jest wyłącznie objawowe. W przypadkach z niedowładami duże znaczenie ma rehabilitacja przywracająca sprawność w porażonych kończynach.

Osobom przebywającym na terenach o nasilonym występowaniu tej choroby zaleca się szczepionki przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu. Aby skutecznie ochronić się przed zakażeniem konieczne jest przyjęcie 3 dawek szczepienia podstawowego oraz dawek przypominających co 3-5 lat.

 

Analiza przypadków boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu w latach 2012 – 2017

Borelioza z Lyme

Od 2012 roku obserwuje się systematyczny wzrost ilości zgłoszonych zachorowań na boreliozę na terenie nadzorowanym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie, za wyjątkiem roku 2014, w którym zaobserwowano spadek ilości zachorowań o 10 przypadków w stosunku do roku 2013. Analizując poniższe dane należy stwierdzić, że zdecydowanie więcej przypadków zachorowań odnotowano na terenie miasta Krakowa w porównaniu z liczbą zachorowań zgłaszanych z terenu powiatu krakowskiego. Przyczynę tego stanu upatruje się m.in. w migracji kleszczy na obszary miejskie (parki, ogrody, prywatne posiadłości), gdzie mieszkańcy spędzają wolny czas w aktywny sposób oraz we wzmożonej aktywności kleszczy w związku ze zmianami klimatycznymi (globalne ocieplenie). Wzrost liczby zachorowań może być też związany z edukacją społeczeństwa w zakresie chorób zakaźnych przenoszonych przez kleszcze i coraz większą dostępnością do badań.

 

Kleszczowe zapalenie mózgu

Na analizowanym terenie od 2012 roku odnotowuje się pojedyncze przypadki zachorowań na odkleszczowe zapalenie mózgu, przy czym wskazać należy, iż najwięcej przypadków, tj. 6 i 5 zgłoszono odpowiednio w roku 2013 i w roku 2015. W roku 2014 na terenie nadzorowanym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie nie odnotowano zachorowań na KZM. W 2017 roku do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie wpłynęło jedno zgłoszenie zachorowania na kleszczowe zapalenie mózgu z miasta Krakowa oraz jedno zgłoszenie z terenu powiatu krakowskiego, tj. o jeden przypadek zachorowania więcej w porównaniu z rokiem 2016.

Zapobieganie inwazjom przez kleszcze

Ważną rolę odgrywa unikanie ekspozycji na ukąszenia kleszczy. Przestrzeganie kilku prostych zasad pozwoli obniżyć ryzyko przyczepu i żerowania kleszczy na osobach przebywających na terenach opanowanych przez te pasożyty.

  • Podczas wycieczek za miasto i do lasu należy zakładać długie spodnie z nogawkami zaciśniętymi w wysokich butach lub skarpetach, bluzę z długim rękawem włożoną do spodni, kapelusz. Ponadto, należy pamiętać o zastosowaniu repelentów odstraszających kleszcze lub zapobiegających ich przyczepianiu się i żerowaniu na człowieku.
  • W czasie spaceru należy przeprowadzać częste przeglądy powierzchni ubrania oraz ciała (2-4 razy na dobę), by zapobiec przyczepowi kleszczy, którym udało się wpełznąć pod ubranie.
  • W miarę możliwości należy unikać chodzenia szlakami zwierząt i starymi, porośniętymi trawą i krzakami drogami i ścieżkami leśnymi.
  • Dla odpoczynku i rekreacji należy unikać siadania, leżenia na gołej trawie lub pod krzewami, najlepiej posłużyć się podścieleniem.
  • Należy unikać nocowania w lesie bez namiotu (w razie konieczności takiego nocowania, gałązki i trawę przygotowaną na podściółkę dokładnie wytrząsnąć i wysuszyć w pełnym słońcu).
  • Przy zakładaniu obozowiska namioty rozkładać na polanach, do wnętrza namiotu nie wnosić ściółki, świeżo skoszonej trawy i kwiatów, przed wejściem do namiotu dokładnie przeglądnąć odzież i przeczesać włosy.
  • Po powrocie ze spaceru należy dokładnie sprawdzić powierzchnię ubrania i zebrać pełzające po nim kleszcze.

Usuwanie żerujących kleszczy

Do usuwania kleszczy należy stosować gładką pensetę, by nie przecięła ciała kleszcza, którą należy umieścić jak najbliżej skóry. Kleszcza usuwamy delikatnym ruchem równoległym do osi wkłucia. Należy uważać, żeby nie pozostały w skórze jego narządy gębowe, bo może to spowodować wtórne zakażenie skóry w miejscu przyczepu oraz, by nie rozerwać kleszcza, bo to grozi zwiększonym ryzykiem zakażenia patogenami bytującymi w jego ciele.

Nie należy smarować kleszcza wazeliną, czy innymi substancjami tłustymi lub oleistymi. Wprawdzie metody te mogą ułatwić usunięcie kleszcza, ale odcinając dopływ powietrza, prowokują zwiększone wydzielanie śliny, co z kolei zwiększa ryzyko zakażenia.

Po przeprowadzonym zabiegu miejsce przyczepu i ręce należy zdezynfekować.

 

Literatura:

  • Bałaszow, Ju. S., 1967, Krowososuszczyje kleszczy (Ixodidae) – pierienosczyki boleśniej, człowieka i żywotnych. Nauka, Leningrad
  • Balashov, Yu. S., 1972, Bloodsucking ticks (Ixodidae) – vectors of diseases of man and animals. Misc. Publ. Entomol. Soc. Am. 8: 167 – 376
  • Buczek, A., 2003, Choroby pasożytnicze, epidemiologia, diagnostyka, objawy. Wyd. Fundacja na Rzecz Zwalczania Kleszczy i Profilaktyki w Chorobach Odkleszczowych. Lublin
  • Dziubek, Z., 2012, Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydanie IV uaktualnione i rozszerzone, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa
  • Linnaeus, 1758
  • Magdzik W., 2013, Choroby zakaźne i pasożytnicze - epidemiologia i profilaktyka, Wydanie VII, Wyd. Alfamedica, Warszawa
  • Siuda, K., 1991, Kleszcze (Acari: Ixodida) Polski. Część I. Zagadnienia ogólne., Monografie parazytologiczne, PWN, Warszawa, Wrocław
  • Siuda, K., 1993, Kleszcze Polski (Acari: Ixodida). Część II. Systematyka i rozmieszczenie., Monografie parazytologiczne, Wyd. PTP, Warszawa

 

Wykonała: Renata Sawicka-Nowak

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje i ostrzega:

Grypa jest ostrą chorobą wirusową wywołaną przez wirusy z rodziny Orthomyxoviridae. Przenosi się głównie drogą kropelkową, poprzez kontakt bezpośredni z zakażoną osobą lub ze skażonymi powierzchniami. Wyróżnia się trzy typy wirusa tj. A, B, C [w obrębie typu wirusa A na podstawie różnic w budowie antygenów powierzchniowych, tj. hemaglutynin (H) i neuraminidazy (N) wyróżnia się wiele podtypów, m.in. H1N1, H3N2]. Wirusy grypy cechują się dużą zmiennością antygenową. Wirusy te poza organizmem żywym mogą przetrwać jedynie kilka godzin (średnio 2-3 godziny). Najwięcej zachorowań występuje w miesiącach jesienno-zimowych. Choroba rozprzestrzenia się w dużych skupiskach ludności na przykład w internatach, szkołach, szpitalach, domach pomocy społecznej. Rezerwuarem drobnoustrojów jest człowiek oraz niektóre zwierzęta (np. świnie, ptaki).

Okres zakaźności wynosi średnio 5-10 dni, u osób dorosłych 1 dzień przed i do 5 dni po wystąpieniu objawów, a u dzieci nawet dłużej niż 7 dni po wystąpieniu objawów.

Okres wylęgania choroby wynosi 1-4 dni, przeciętnie 2 dni, po których pojawiają się pierwsze objawy takie jak wysoka gorączka, dreszcze, bóle mięśniowo-stawowe, złe samopoczucie, bóle gardła, bóle głowy, katar, suchy męczący kaszel. U niektórych osób mogą wystąpić bóle brzucha i biegunka.

Rozpoznanie zachorowania przez lekarza opiera się głównie na podstawie objawów klinicznych. W niektórych przypadkach występują groźne powikłania po zachorowaniu, zwłaszcza u osób starszych i dzieci takie jak: zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu. W leczeniu grypy stosuje się leki przeciwgorączkowe, przeciwkaszlowe, a w przypadku ciężkiego przebiegu leki przeciwwirusowe.

Analiza zachorowań, podejrzeń zachorowań na grypę i zachorowań grypopodobnych na terenie miasta Krakowa i powiatu krakowskiego.

W 2017 roku zgłoszono 142097 zachorowań, podejrzeń zachorowań na grypę i zachorowań grypopodobnych, natomiast w 2016 roku takich zachorowań było 127207. Zaobserwowano 11% wzrost zachorowań w porównaniu do roku 2016. Hospitalizowano w roku 2017 ogółem 388 osób, w tym 191 dzieci do lat 14.

 

Wykres 1. Zachorowania, podejrzenia zachorowań na grypę i zachorowania grypopodobne na terenie miasta Krakowa i powiatu krakowskiego w 2017 roku w porównaniu do lat 2016 i 2015

Najwięcej zachorowań, podejrzeń zachorowań na grypę i zachorowań grypopodobnych w 2017 roku wystąpiło w grupie wiekowej od 15 do 64 lat, tj. 75139 przypadków, w tym 67 osób skierowano do szpitala. W roku 2016 również najwięcej zachorowań na grypę i zachorowań grypopodobnych wystąpiło w tej samej grupie wiekowej (64046 przypadków, 171 osób skierowano do szpitala). Zaznaczyć należy, że w 2017 roku odnotowano wzrost zachorowań na grypę również w następujących grupach wiekowych: 0-4 lat, tj. 32977 przypadków (w roku 2016 – 28685), 65 lat i więcej - 11286 zachorowań (w roku 2016 -10430).

 

Tabela 1. Liczba zachorowań, podejrzeń zachorowań na grypę  i zachorowań     grypopodobnych wg wieku chorych (wg MZ-55)

 

Wiek

Liczba zachorowań oraz podejrzeń w 2016 roku

Liczba zachorowań oraz podejrzeń

w 2017 roku

Ogółem

Osoby skierowane do szpitala

Ogółem

Osoby skierowane do szpitala

0-4

28685

146

32977

151

5-14

24046

87

22695

40

15-64

64046

171

75139

67

65 i więcej

10430

124

11286

130

Razem

127207

528

142097

388

 

W 2017 roku zarejestrowano 112 przypadków potwierdzonych zachorowań na grypę, tj. o 47 % mniej niż w 2016 roku, kiedy odnotowano 212 przypadków

W 2017 roku zgłoszono 1 przypadek zgonu z powodu grypy, w grupie wiekowej od 65 lat i więcej, natomiast w roku 2016 odnotowano 9 przypadków zgonu z powodu grypy.

Zaznaczyć należy, że w 2017 roku zgłoszono jedno ognisko zachorowań na grypę typu A(H1N10 w krakowskim szpitalu, natomiast w roku 2016 zarejestrowano 6 takich ognisk epidemicznych.

Tabela 2. Sytuacja epidemiologiczna grypy na terenie miasta Krakowa w styczniu 2018 r. w porównaniu do  stycznia 2017 r.

MIASTO KRAKÓW

POLSKA

Liczba zachorowań w okresie

Zapadalność /100 tys. ludności w okresie

Liczba zachorowań w okresie

01.01 – 31.01.

2018 r.

01.01 – 31.01.

2017 r.

01.01 – 31.01.

2018 r.

01.01 – 31.01.

2017 r.

01.01 – 31.01.

2018 r.

01.01 – 31.01.

2017 r.

22635

17541

2952,11

2287,74

1818,36

2302,15

 

 

Wykres 2.

Tabela 3. Sytuacja epidemiologiczna grypy na terenie powiatu krakowskiego w  styczniu 2018 r. w porównaniu do  stycznia 2017 r.

POWIAT KRAKOWSKI

POLSKA

Liczba zachorowań w okresie

Zapadalność /100 tys. ludności w okresie

Liczba zachorowań w okresie

01.01 – 31.01.

2018 r.

01.01 – 31.01.

2017 r.

01.01 – 31.01.

2018 r.

01.01 – 31.01.

2017 r.

01.01 – 31.01.

2018 r.

01.01 – 31.01.

2017 r.

2194

2881

801,68

1052,71

1818,36

2302,15

 

Wykres 3

Profilaktyka

Ze względu na wzrost zachorowań na grypę oraz możliwość wystąpienia powikłań ważne jest zaszczepienie się przeciwko grypie. Zalecane są szczepienia modyfikowaną każdego roku szczepionką przeciwko grypie sezonowej, podawaną głównie przed wystąpieniem wzmożonych zachorowań, tj. w miesiącach wrzesień-listopad, co nie wyklucza możliwości zaszczepienia się w okresie późniejszym. Skład szczepionki jest co roku modyfikowany na podstawie obserwacji typów i podtypów wirusa grypy krążącego w populacji w poprzednim sezonie epidemicznym. Szczepionki przeciw grypie są szczepionkami inaktywowanymi (zawierającymi zabite wirusy). Szczepionkę można podać każdemu już od 6 miesiąca życia, o ile nie ma przeciwwskazań medycznych do szczepień ochronnych. Odporność uzyskuje się po 7 dniach od zaszczepienia, a utrzymuje się średnio do 6 miesięcy.

W Polsce w sezonie epidemicznym 2017/2018 dostępne są dwie szczepionki przeciw grypie:

  • Vaxigrip Tetrazawiera trzy wirusy grypy: A/Michigan/45/2015 (H1N1)pdm09-like virus, A/Hong Kong/4801/2014 (H3N2)-likevirus oraz B/Brisbane/60/2008-like virus
  • Influvac, w skład której wchodzą cztery typy wirusa: A/Michigan/45/2015 (H1N1)pdm09-like virus, A/Hong Kong/4801/2014 (H3N2)-likevirus, B/Brisbane/60/2008-like virus, oraz B/Phuket/3073/2013-like

Szczepienia przeciw grypie chronią przed powikłaniami pogrypowymi, są najskuteczniejszą i najtańszą metodą zapobiegania grypie.

W okresie wzrostu zachorowań na grypę należy pamiętać o zasadach zdrowego stylu życia i prostych czynnościach higienicznych, które mogą pomóc w profilaktyce grypy, a także w przypadku wystąpienia zachorowań, tj.:

  • odpowiedni ubiór stosownie do pogody,
  • urozmaicona dieta, bogata w składniki odżywcze, witaminy i minerały,
  • aktywność fizyczna,
  • właściwa ilość snu i odpoczynku,
  • zachowanie higieny osobistej i otoczenia np. częste mycie rąk wodą z mydłem, unikania dotykania oczu, nosa i ust, żeby nie roznosić zarazków,
  • unikanie dużych skupisk ludzi,
  • częste wietrzenie pomieszczeń,
  • w sytuacji bliskiego kontaktu z chorym noszenie maseczek,
  • zasłanianie ust  i nosa chusteczką higieniczną podczas kichania i kasłania, a zużytą chusteczkę wrzucić do kosza na śmieci,
  • w przypadku choroby należy bezwzględnie zostać w domu i jak najmniej kontaktować się  z osobami zdrowymi.

 

z up. Państwowego Powiatowego Inspektora
Sanitarnego w Krakowie

Grażyna Stachowicz

Zastępca Państwowego Powiatowego
Inspektora Sanitarnego w Krakowie

 

Źródła:

  1. Baumann-Popczyk A., Sadkowska-Todys M., Zieliński A.,(red.)  2014. Choroby zakaźne i pasożytnicze – epidemiologia i profilaktyka, wyd VII,
  2. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie 2018 r. Sprawozdanie o zachorowaniach i podejrzeniach zachorowań  na grypę za okres 1.01-7.01.2018 r,, 8.01-15.01.2018 r., 16.01-22.01.2018 r., 23.01-31.01.2018 r.
  3. Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., (red.) 2007 r. Wakcynologia, wyd. II
  4. www.szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/grypa

 

wykonała: Małgorzata Jackowska

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje:

W dniach 8 - 15 kwietnia 2018 r. na obszarze całego województwa małopolskiego zostanie przeprowadzona akcja szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, która jest kontynuacją szczepień z lat ubiegłych, wykonana za pomocą przynęt zawierających szczepionkę, która zostanie zrzucona z samolotów oraz wyłożona ręcznie.

W okresie wykonywania szczepień lisów i 14 dni po zrzuceniu szczepionki zaleca się:

  • nie wchodzić na teren lasu,
  • zachować ostrożność w czasie pobytu na polach i terenach przyleśnych,
  • nie dotykać i nie podnosić a tym bardziej nie rozłamywać przynęt. Przynęty dotykane przez ludzi są omijane przez lisy,
  • przypadkowy kontakt człowieka z kapsułką zawierającą wirus wścieklizny wymaga przemycia miejsc kontaktu wodą z mydłem i zgłoszenia się do lekarza, gdyż znajdująca się wewnątrz szczepionka jest w stanie płynnym i może dostać się do organizmu poprzez skaleczenia rąk, spojówkę oka lub błonę śluzową jamy ustnej i nosa,
  • nie wypuszczać bez opieki psów i kotów, a w czasie spacerów psy prowadzić na smyczy.

W przypadku kontaktu zwierzęcia ze szczepionką należy zgłosić się do lekarza weterynarii w celu poddania zwierzęcia obserwacji.

Wszelkich informacji dotyczących akcji szczepienia lisów udzielają:

Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Krakowie - tel. 12 293-10-00

Powiatowy Inspektorat Weterynarii w Krakowie - tel. 12 411-25-69

 

Opracowała: B. Lemańska

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje i przestrzega:

Gruźlica jest chorobą zakaźną. Chorobę wywołuje bakteria zwana prątkiem gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Najczęściej występującą postacią gruźlicy jest gruźlica płuc, ale prątki gruźlicy mogą atakować również inne narządy tj.: ośrodkowy układ nerwowy, układ limfatyczny, naczynia krwionośne, układ kostno-stawowy, moczowo-płciowy oraz skórę. Zachorowaniu na gruźlicę mogą towarzyszyć objawy ogólne tj.: stany podgorączkowe lub gorączka w godzinach popołudniowych, może wystąpić także nocna potliwość, osłabienie organizmu, brak apetytu a także nieuzasadniona utrata masy ciała oraz objawy ze strony płuc tj.: kaszel najpierw suchy potem kaszel z odksztuszaniem śluzowatej plwociny, ból w klatce piersiowej i duszności. Chory wydala prątki gruźlicy wraz z wydzieliną dróg oddechowych, zwłaszcza w czasie kaszlu, ale także w czasie mówienia. Wdrożenie leczenia powoduje szybkie ustanie zakaźności chorego dla otoczenia. Aktualnie gruźlica jest chorobą całkowicie uleczalną, jedynie w przypadkach nieleczonych prowadzi do poważnych zmian chorobowych.

W Polsce profilaktyka gruźlicy polega na obowiązkowemu szczepieniu szczepionką BCG w pierwszej dobie życia dziecka. Działanie szczepionki BCG polega na ochronie dzieci przed wystąpieniem najcięższych, ostrych postaci gruźlicy, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i gruźlicy prosówkowej. Szczepienie nie chroni jednak w pełni przed zakażeniem i zachorowaniem na gruźlicę. Ważny jest również zdrowy styl życia, przestrzeganie zasad higieny w życiu codziennym, zdrowe odżywianie się, unikanie używek oraz stosowanie różnych form aktywności fizycznej.

Każdego roku rejestruje się na świecie 8-9 milionów nowych zachorowań na gruźlicę.
W Polsce co roku choruje na gruźlicę około 10 000 ludzi. Zapadalność na gruźlicę w Polsce w 2016 roku wynosiła 16,8  zachorowań na 100 000 ludności.

W 2017 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie zarejestrował  z terenu objętego nadzorem, tj. miasta Krakowa i powiatu krakowskiego oraz wykazał do Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie 138 przypadków zachorowań na gruźlicę (w Krakowie zachorowało 91 osób natomiast w powiecie krakowskim 47), wśród których nie potwierdzono gruźlicy wielolekoopornej. W  2017 roku zgłoszono  o 18 mniej zachorowań na gruźlicę niż w 2016 roku, w którym to stwierdzono 156 przypadków gruźlicy.

Zapadalność na gruźlicę w 2017 roku w Krakowie  i powiecie krakowskim łącznie wynosiła 13,2 (w Krakowie wyniosła 11,8 oraz 17,7 w powiecie krakowskim ziemskim), a w roku 2016 w Krakowie  i powiecie krakowskim łącznie wynosiła 15,08 (w Krakowie wyniosła 14,8 oraz 15,8 w powiecie krakowskim ziemskim).

Spośród chorych na gruźlicę w 2017 roku  70% stanowią mężczyźni a 30% kobiety. Średnia wieku mężczyzn chorych na gruźlicę to 63 lata a średnia wieku kobiet chorych na gruźlicę to 62 lata. Najwięcej zachorowań na gruźlicę, tj. 39 % chorych na gruźlicę w omawianym okresie  zanotowano w grupie wiekowej powyżej 65 roku życia, 36%  to osoby  w wieku  od  45 do 64 roku  życia, a  24 % chorych mieści się w  przedziale wiekowym od 20 do 44 lat. Nie odnotowano zachorowań na gruźlicę wśród osób w wieku od 0 do 19 roku życia.

W roku 2017 zarejestrowano 1 zachorowanie na gruźlicę u cudzoziemca przebywającego  czasowo na terenie Krakowa (obywatel czeski przybyły do Krakowa z USA).

Zachorowania na gruźlicę  rozpoznawano głównie w szpitalach  oraz poradniach pulmonologicznych województwa małopolskiego.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie prowadzi systematyczny nadzór nad zgłaszanymi przypadkami zachorowań na gruźlicę oraz nad osobami z kontaktu z chorymi na gruźlicę.

 

Literatura:

1. Gruźlica i choroby układu oddechowego w Polsce w 2016 r., red. Maria Korzeniewska –Kosela, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Warszawa, 2017 r.

2. Gruźlica w Polsce. Biuletyn Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie

3. System Rejestracji Zakażeń PSSE w Krakowie

4. Wiesław Magdzik, Choroby zakaźne i pasożytnicze-epidemiologia i profilaktyka, Warszawa, 2007 r.

 

Przygotowała: Małgorzata Samek

Kontakt

Dziennik Podawczy
tel. centrala:
(12) 644-91-33,
(12) 644-93-72,
(12) 644-99-64,
(12) 684-40-35,
(12) 684-40-99;
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

 

2018  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie