Nadzór Sanitarny

Oddział Epidemiologii

Zakres działania Oddziału Epidemiologii

Do zakresu działania Oddziału Epidemiologii należą w szczególności:

  1. dokonywanie analiz i ocen stanu epidemiologicznego;
  2. nadzór nad warunkami higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których udzielane są świadczenia zdrowotne w celu zapobiegania powstawania chorób zakaźnych;
  3. nadzór i współudział w opracowywaniu programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciw epidemicznej oraz kontrola realizacji przez podmioty lecznicze tych programów i planów;

Czytaj dalej ...

Ocena szpitali w świetle rocznego sprawozdania za 2016 rok

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje: pod nadzorem sanitarnym Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w 2016 roku znajdowało się 27 szpitali w tym 10 wielospecjalistycznych i 17 jednospecjalistycznych.

W roku 2016 w szpitalach przeprowadzono 649 kontroli sanitarnych. W czasie 56 kontroli stwierdzono nieprawidłowości sanitarno-higieniczne, wydano 39 decyzji zarządzających nakazujących poprawę stanu technicznego i sanitarno-higienicznego.

Stan techniczny szpitali jest mocno zróżnicowany, przeważają jednakże liczebnie szpitale, w których stan techniczny oceniany jest na ocenę bardzo dobrą i dobrą. Spośród 27 szpitali 12 stanowią obiekty w bardzo dobrym stanie technicznym, 11 jest ocenianych jako dobre, a 4 jako dostateczne i wymagają w dalszym ciągu podejmowania prac dostosowawczych. Większość szpitali realizuje działania naprawcze, ujęte w opracowanych programach dostosowawczych. Termin dostosowania szpitali do wymogów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 739) przypada na dzień 31 grudnia 2017 r.

W celu stałego podnoszenia jakości świadczonych usług medycznych szpitale są wyposażane w ramach środków własnych, częściowo dotacji unijnych w nowoczesny sprzęt medyczny, poprawiany jest na bieżąco stan sanitarno–techniczny obiektów.

W szpitalach w 2016 r. nie stwierdzono rażących uchybień, które zagrażałyby zdrowiu i życiu hospitalizowanych pacjentów.

W ramach prowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie nadzoru oceniany był również szpitalny system zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych, w tym kwalifikacje członków Komitetu i Zespołu Kontroli Zakażeń Szpitalnych oraz ich działania w zakresie monitorowania i rejestracji zakażeń i czynników alarmowych, wybrane elementy organizacji świadczeń zdrowotnych w sposób zapewniający ochronę przed zakażeniami oraz dostępność do laboratorium.

We wszystkich kontrolowanych szpitalach funkcjonują Komitety i Zespoły Kontroli Zakażeń Szpitalnych, jednak ich osobowy skład nie zawsze jest pełny, jak również nie zawsze spełnione są wymogi prawa w zakresie kwalifikacji ich członków. Nieprawidłowości w powyższym zakresie zostały objęte decyzjami Państwowego Powiatowego Inspektora sanitarnego w Krakowie.

18 spośród nadzorowanych szpitali prowadzi monitoring zakażeń szpitalnych polegający na czynnej, bieżącej rejestracji każdego zakażenia. System ten daje kierownictwu szpitala najpełniejszy obraz sytuacji epidemiologicznej placówki, pozostałe obiekty prowadzą monitoring bierny, polegający na okresowej rejestracji zakażeń poprzez zbieranie informacji o zakażeniach na podstawie raportów lub kart rejestracji wypełnianych przez lekarzy prowadzących chorych (typowe badanie retrospektywne).

Tylko 6 szpitali posiada własne laboratorium, pozostałe placówki korzystają z usług laboratoriów zewnętrznych, wysyłając materiał biologiczny do analizy poza teren szpitala. Zgodnie z wymogami prawa  szpitale prowadzą kontrole wewnętrzne w zakresie przestrzegania i właściwej realizacji opracowanych i funkcjonujących w szpitalach procedur ogólnych oraz procedur związanych z wystąpieniem ognisk zakażeń szpitalnych.

Do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w 2016 roku zgłoszono wystąpienie podejrzenia 22 ognisk epidemicznych w 9 szpitalach. W zgłoszonych ogniskach epidemicznych jako czynniki chorobotwórcze wystąpiły między innymi: wirusy grypy A i A(H1N1), Clostridium difficile, Acinetobacter baumannii XDR, rotawirusy, norowirusy, świerzbowiec.

W 2016 roku w ramach nadzoru nad prawidłową zgłaszalnością chorób zakaźnych przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie przeprowadzali kontrole tematyczne w związku z niezgodnościami liczebnymi występującymi pomiędzy liczbą chorób zakaźnych wykazanych przez placówki do NFZ, a liczbą zgłoszoną przez lekarzy do tut. organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Wymiarem efektywności prowadzonego przeciwepidemicznego nadzoru nad szpitalami jest stała poprawa stanu technicznego budynków i pomieszczeń, w których realizowane są świadczenia zdrowotne oraz bieżąca współpraca w wygaszaniu występujących ognisk zakażeń szpitalnych.

 

 

Opracowała: Barbara Tobjasz

Borelioza z Lyme w mieście Krakowie i powiecie krakowskim w 2016 r.

Ocena sytuacji epidemiologicznej boreliozy w porównaniu do sytuacji w ubiegłych latach.

1. Borelioza z Lyme jest chorobą zakaźną, wywołaną przez bakterie – Borrelia burgdorferi. Jest to najczęściej występująca choroba przenoszona przez kleszcze w Ameryce Północnej, w Europie i Azji. Do zakażenie człowieka dochodzi na skutek ukłucia przez zakażonego kleszcza. Jest on przenosicielem (wektorem) zarazka – pobierając krew zakażonego zwierzęcia, głównie drobnych gryzoni, zwierząt dzikich i ptaków, sam ulega zakażeniu, a następnie żerując, przekazuje krętki swojemu żywicielowi – np. człowiekowi. Po 7–10 dniach od ukłucia przez zakażonego kleszcza pojawia się w tym miejscu zmiana skórna, która następnie (w okresie nawet do kilku tygodni) powiększa się, tworząc czerwoną lub sinoczerwoną plamę – tzw. rumień wędrujący. Miejscowej zmianie skórnej towarzyszą często objawy uogólnione, takie jak: zmęczenie, ból mięśni, gorączka, ból głowy, sztywność karku. Brak rozpoczęcia leczenia może prowadzić w konsekwencji do zapalenia opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu, zapalenia nerwów, zapalenia stawów lub zaburzenia rytmu pracy serca. Leczenie obejmuje podawanie antybiotyków przez ok. 3–4 tygodnie. W niektórych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja chorego. Przebycie zakażenia nie daje trwałej odporności i nie chroni przed ponownym zakażeniem. Nie ma dostępnej szczepionki przeciwko tej chorobie.

 

2. Borelioza w Polsce.

Do zakażenia krętkami Borrelia burgdorferi może dojść na obszarze całego kraju, zarówno na terenach leśnych, jak i w miejskich parkach dlatego całą Polskę należy uznać jako obszar endemiczny. Najwięcej zachorowań na boreliozę w Polsce jest rozpoznawane w rejonie północno-wschodnim, stopniowo jednak tendencja ta ustępuje na rzecz większego zróżnicowania terytorialnego występowania boreliozy.  Aktywność kleszczy rozpoczyna się w maju i trwa do listopada, najczęściej tzn. w 80% przypadków do zakażenia dochodzi w miesiącach letnich (III kwartał roku).

 

3.  Borelioza w Krakowie i powiecie krakowskim w 2016 r.

W 2016 r. w mieście Krakowie i powiecie krakowskim na boreliozę zachorowało 497 osób, w tym w mieście Krakowie 323 osoby a w powiecie krakowskim 174 osoby. Spośród chorych 15 osób wymagało leczenia w warunkach szpitalnych a 482 osoby były leczone w trybie ambulatoryjnym.

Hospitalizacji poddano 10 chorych zamieszkałych w mieście Krakowie i 5 osób zamieszkałych w powiecie ziemskim.

Badania laboratoryjne potwierdzające  boreliozę wykonano u 98 osób chorych, w tym, 58 badań u osób z miasta Krakowa i 40 badań u osób z powiatu krakowskiego. W pozostałych przypadkach boreliozę rozpoznano na podstawie objawów klinicznych.

Współczynnik zapadalności na boreliozę w Krakowie i powiecie krakowskim wynosi 48,16 i jest niższy niż ogółem w Polsce (55,22). Współczynnik zapadalności na boreliozę jest niższy wśród mieszkańców Krakowa (42,36) niż wśród mieszkańców powiatu krakowskiego (64,08).

 

Tabela  nr 1  Liczba zachorowań na boreliozę w 2016 r.

Rok

Liczba

zachorowań

w mieście Krakowie

i powiecie krakowskim

Liczba zachorowań

 w mieście Krakowie

Liczba

zachorowań

w powiecie krakowskim

Liczba zachorowań

w Polsce

 

2016

497

323

174

 

21220

 

 

Tabela  nr 2  Zapadalność na boreliozę na 100 000 ludności w 2016 r.

Rok

Zapadalność w mieście Krakowie

i powiecie krakowskim

Zapadalność w mieście Krakowie

Zapadalność w powiecie krakowskim

Zapadalność w Polsce

 

 

2016

 

 

48,16

 

42,36

 

64,08

 

55,22

 

 

Wykres nr 1. Zapadalność na boreliozę w mieście Krakowie i powiecie krakowskim w 2016 r.

 

W 2016 r. zachorowaniu na boreliozę w mieście Krakowie i powiecie krakowskim uległy osoby niemal we wszystkich grupach wiekowych. W mieście Krakowie najwięcej osób zachorowało w przedziałach wiekowych 55-59 lat oraz 60-64 lat, natomiast w powiecie krakowskim najwięcej zachorowań wystąpiło w grupie wiekowej 55-59 lat. Zachorowania na boreliozę u dzieci są sporadyczne.

 

Tabela nr 3  Rozkład zachorowań na boreliozę w 2016 r. w grupach wiekowych w mieście Krakowie

Wiek

Liczba chorych

0

0

1

0

2

3

3

2

4

5

5

6

6

1

7

3

8

3

9

4

10-14

9

15-19

5

20-24

11

25-29

15

30-34

26

35-39

29

40-44

28

45-49

23

50-54

21

55-59

30

60-64

30

65-74

47

75>

25

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela nr 4  Rozkład zachorowań na boreliozę w 2016 r. w grupach wiekowych w powiecie krakowskim

Wiek

Liczba

Chorych

 0

0

1

0

2

3

3

1

4

1

5

2

6

2

7

2

8

1

9

2

10-14

5

15-19

6

20-24

5

25-29

4

30-34

8

35-39

15

40-44

16

45-49

12

50-54

17

55-59

25

60-64

15

65-74

19

75>

13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Osoby, które zachorowały w 2016 r. na boreliozę z miasta Krakowa miały kontakt z kleszczami najczęściej w miejscu zamieszkania (202 osoby): w ogródkach przydomowych, trawnikach, na działkach rekreacyjnych, w parkach miejskich, placach zabaw czy w Lesie Wolskim. Ponadto w 15 przypadkach do kontaktu z zakażonymi kleszczami doszło na terenie innych gmin powiatu krakowskiego  podczas spędzania wolnego czasu na działkach rekreacyjnych, w lesie, na łące. W innych powiatach województwa małopolskiego 37 osób uległo zakażeniu boreliozą podczas wyjazdów wakacyjnych, a 33 osoby zachorowały po kontakcie z kleszczami w innych województwach. Pojedyncze zachorowania wystąpiły po kontakcie z kleszczami za granicą kraju (4 osoby).

 

Tabela nr 5   Miejsca narażenia na kontakt z kleszczem w 2016 r. osób, które zachorowały na boreliozę z miasta Krakowa.

 

Lp.

 

Miejsce narażenia na kontakt z kleszczem

 

Ilość osób chorych, która miała kontakt z kleszczem

1.

 

Miasto Kraków : ogródki przydomowe, trawniki, działki, parki miejskie, łąki, place zabaw, Las Wolski

 

202

2.

 

Gminy powiatu krakowskiego (gmina Skała, gmina Michałowice, gmina Krzeszowice, gmina Świątniki Górne, gmina Skawina, gmina Liszki, gmina Zielonki, gmina Kocmyrzów-Luborzyca): działki, lasy, łąki

 

15

3.

 

Inne powiaty województwa małopolskiego (powiat tarnowski, powiat proszowicki, powiat tatrzański, powiat limanowski, powiat miechowski, powiat  wielicki, powiat gorlicki, powiat nowosądecki, powiat  nowotarski, powiat bocheński, powiat suski, powiat myślenicki)

 

 

37

4.

 

Inne województwa (województwo pomorskie, województwo śląskie, województwo warmińsko-pomorskie, województwo świętokrzyskie,  województwo mazowieckie, województwo podkarpackie, województwo lubuskie, województwo zachodniopomorskie, województwo podlaskie, województwo kujawsko-pomorskie, województwo tarnobrzeskie )

 

33

5.

 

Inne kraje (Rumunia, Praga, Szwajcaria, Holandia)

 

4

6.

 

Miejsca niezidentyfikowane

 

32

 

Osoby, które zachorowały w 2016 r. na boreliozę z powiatu krakowskiego miały kontakt z kleszczami najczęściej w miejscu zamieszkania (128 osób): w gospodarstwach rolnych, w ogrodach, trawnikach, lasach. Ponadto w 2 przypadkach do kontaktu z zakażonymi kleszczami doszło na terenie innych powiatów województwa małopolskiego. Natomiast 2 osoby  uległy  zakażeniu boreliozą w  innych województwach.  W 41 przypadkach chorzy nie potrafili określić ewentualnego miejsca kontaktu z kleszczem.

W 2016 r. zachorowanie na boreliozę uznano za chorobę zawodową u 2 rolników z powiatu krakowskiego.

 

Tabela nr 6  Miejsca narażenia na kontakt z kleszczem w 2016 r. osób, które zachorowały na boreliozę z powiatu krakowskiego.

 

Lp.

 

Miejsce narażenia na kontakt z kleszczem

 

Ilość osób chorych, która miała kontakt z kleszczem

1.

 

Gminy powiatu krakowskiego (gmina Iwanowice, gmina Skała, gmina Michałowice, gmina Krzeszowice, gmina Świątniki Górne, gmina Skawina, gmina Mogilany,  gmina Liszki, gmina Słomniki, gmina Zielonki, gmina Kocmyrzów-Luborzyca, gmina Zabierzów, gmina Wielka Wieś, gmina Czernichów, gmina Sułoszowa): działki, lasy, łąki

 

128

2.

 

Inne powiaty województwa małopolskiego (powiat  gorlicki, powiat wielicki, powiat nowosądecki)

 

3

3.

Inne województwa (województwo świętokrzyskie)

 

2

 

4.

 

Miejsca niezidentyfikowane

 

 

41

 

 

Od roku 2014 liczba zachorowań na boreliozę na terenie miasta Krakowa ipowiatu krakowskiego systematycznie wzrasta.

W 2014 r. na boreliozę zachorowały ogółem 272 osoby, w 2015 r. 372 osoby a w 2016 r. 497 osób. Wzrosła także zapadalność na boreliozę na 100 000 ludności z 26,59 w 2014 r. przez 36,10 w 2015 r. do 48,16 w 2016 r.

 

Tabela nr 7  Liczba zachorowań na boreliozę w latach 2010-2016  na terenie miasta Krakowa i powiatu krakowskiego oraz zapadalność na Boreliozę na 100 000 ludności w latach 2010-2016

 

Rok

 

2010

 

2011

 

2012

 

2013

 

2014

 

2015

 

2016

Liczba zachorowań w mieście Krakowie i powiecie krakowskim ogółem

212

174

179

281

272

372

497

Zapadalność w mieście Krakowie i powiecie krakowskim

20,94

17,04

17,49

27,39

26,59

36,10

48,16

Liczba zachorowań w mieście Krakowie

162

127

132

191

179

243

323

Zapadalność w mieście Krakowie

21,42

16,72

17,41

25,16

23,49

31,87

42,36

Liczba zachorowań w powiecie krakowskim

50

47

47

90

93

129

174

Zapadalność w  powiecie krakowskim

19,51

17,94

17,76

33,75

34,63

47,88

64,08

 

4.  Profilaktyka Boreliozy.

 

Główną metodą zapobiegania  chorobie jest:

1)    noszenie odpowiedniej odzieży w miejscach, gdzie istnieje ryzyko występowania kleszczy (lasy, pola etc.) zakrywającej jak najwięcej części ciała (długie spodnie, koszule z długimi rękawami, nakrycie głowy etc.),

2)    stosowanie środków odstraszających kleszcze,

3)    po pobycie w lesie lub innym miejscu bytowania kleszczy dokładne obejrzenie całego ciała. Po zauważeniu kleszcza, należy natychmiast delikatnie go usunąć. W tym celu należy pensetą ująć kleszcza tuż przy skórze i pociągnąć ku górze zdecydowanym ruchem. Miejsce ukłucia należy zdezynfekować. Gdyby usunięcie kleszcza sprawiało trudności, należy zwrócić się o pomoc do lekarza. Nie należy smarować kleszcza żadną substancją, aby nie zwiększać ryzyka zakażenia.

 

Należy również pamiętać, że kleszcze będące wektorami krętków Borrelia burgdorferi mogą jednocześnie przenosić inne zarazki chorobotwórcze dla człowieka.

 

Opracowano na podstawie:

  1. Meldunek roczny od 1.01.2016 r. do 31.12.2016 r. o zachorowaniach na boreliozę w Polsce w 2016 r. NIZP-PZH, GIS
  2. Biuletyn „Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w 2013 r.”  MP Czarkowski i wsp. Warszawa 2014, NIZP-PZH, GIS
  3. „Borelioza w Polsce w 2013 roku” .I. Paradowska-Stankiewicz, I. Chrześcijańska Zakład Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie w: Przegląd Epidemiologiczny  2015,  69: 897-898
  4. Rejestry zachorowań na boreliozę PSSE w Krakowie z lat 2010-2016
  5. Indywidualne wywiady epidemiologiczne z osobami chorymi na boreliozę w 2016 r. z terenu miasta Krakowa i powiatu krakowskiego z zasobów PSSE w Krakowie.

 

 

 

 
 
 

Szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje:

W dniach  18 - 28 listopada 2016 r. na obszarze całego województwa małopolskiego zostanie przeprowadzona dodatkowa akcja szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, która jest kontynuacją szczepień z lat ubiegłych, wykonana poprzez rozrzucenie szczepionki z samolotu w formie przynęt oraz jej ręczne wyłożenie.

W okresie wykonywania szczepień lisów i 14 dni po zrzuceniu szczepionki zaleca się:

  • nie wchodzić na teren lasu
  • zachować ostrożność w czasie pobytu na polach i terenach przyleśnych.
  • nie dotykać i nie podnosić  a tym bardziej nie rozłamywać przynęt. Przynęty dotykane przez ludzi są omijane przez lisy.
  • przypadkowy kontakt człowieka z kapsułką zawierającą wirus szczepionki wymaga przemycia  miejsc kontaktu wodą z mydłem i zgłoszenia się do lekarza, gdyż znajdująca się wewnątrz   szczepionka może dostać się do organizmu poprzez skaleczenia rąk, spojówkę oka lub błonę   śluzową jamy ustnej i nosa.
  • nie wypuszczać bez opieki psów i kotów, a w czasie spacerów psy prowadzić na smyczy.

W przypadku kontaktu zwierzęcia ze szczepionką należy zgłosić się do lekarza weterynarii w celu poddania zwierzęcia obserwacji.

 

Opracowała: B. Lemańska

        

 

Zarażenia świerzbowcem – problem wciąż aktualny

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje i ostrzega:

Pomimo podnoszenia się poziomu życia, a co za tym idzie wzrostu higieny nadal problemem w skali globalnej są choroby pasożytnicze. Świerzb, który znany był już w starożytności, mimo dostępnych i skutecznych leków nadal występuje w różnych środowiskach, niekoniecznie zaniedbanych czy ubogich. Za wywołanie świerzbu odpowiedzialny jest ektopasożyt Sarcoptes scabiei. Należy on do stawonogów o mikroskopijnych wymiarach. Jest pasożytem człowieka, który żeruje na powierzchni skóry lub w jej zrogowaciałej części. Do zapłodnienia samicy dochodzi na powierzchni skóry, skąd świerzbowiec przedostaje się do naskórka i zaczyna drążyć w warstwie rogowej ślepo zakończone nory świerzbowcowe. Po ok. 4–5 dniach samica (długości 0,3–0,4 mm) składa w nich jaja (około 2 lub 3 jaja dziennie), z których wykluwają się larwy. Larwy drążą korytarze w kierunku powierzchni skóry, kilkakrotnie linieją i przekształcają się kolejno w nimfy, a następnie w postacie dojrzałe. Cały cykl trwa 2–3 tyg., podczas których świerzbowce osiągają dojrzałość płciową. Samice żyją w skórze człowieka ok. 4–5 tyg. Pierwszym objawem zarażenia świerzbowcem jest pojawienie się na skórze drobnych 1-2 milimetrowych, różowych grudek i pęcherzyków, którym towarzyszy świąd. Zmiany te są podobne do wysypki alergicznej. Dopiero po pewnym czasie pojawiają się charakterystyczne korytarze świerzbowcowe, które można zobaczyć smarując skórę jodyną. 

Do zarażenia świerzbowcem dochodzi najczęściej drogą bezpośredniego kontaktu np. podczas podania ręki lub podczas pielęgnacji chorego, u którego nie podejrzewa się świerzbu, a który zaraża np. w szpitalach, zakładach opiekuńczo-leczniczych. Rozgrzanie organizmu sprzyja przedostawaniu się świerzbowca do naskórka. Dlatego do zarażenia może dojść również za pośrednictwem przedmiotów np. podczas treningów na siłowniach jeżeli nie przestrzega się właściwej dezynfekcji urządzeń zwłaszcza w miejscach uchwytów, rączek lub korzystania z materacy na salach ćwiczeń. Należy podkreślić, że szczególnie narażone na zarażenie świerzbowcem są osoby o obniżonej odporności lub osoby wyniszczone np. pacjenci oddziałów geriatrycznych lub pensjonariusze domów opieki długoterminowej. U osób starszych trudniej rozpoznać świerzb, ponieważ osoby te często mają suchą skórę, a świąd skóry często u nich występuje, także częściej u tych chorych występują inne choroby skóry takie jak atopowe zapalenie skóry, wyprysk rozsiany lub osutki polekowe, łuszczyca.

Okres wylęgania świerzbu u osób, które nie chorowały wynosi od 2 do 3 tygodni, natomiast u osób, które już chorowały od 1 do 4 dnia po reekspozycji.

Typowy świerzb jest łatwy do rozpoznania przez lekarza, zwłaszcza po zebraniu szczegółowego wywiadu z pacjentem – charakterystyczną cechą jest uporczywy świąd, który pojawia się zwłaszcza w nocy, kiedy dochodzi do rozgrzania się ciała Najczęściej wysypka wywołana przez świerzbowca umiejscawia się w okolicy nadgarstków, w przestrzeniach międzypalcowych rąk, w okolicach łokci i w linii pasa. Również może występować wokół brodawek sutkowych u kobiet, a u mężczyzn w okolicach narządów płciowych. Charakterystyczne dla dzieci jest występowanie wysypki na prawie całym ciele, nawet na dłoniach rąk, podeszwach stóp oraz na owłosionej skórze głowy.

W środowiskach domowych jeżeli chociaż u jednej osoby wystąpiły objawy świerzbu to należy podejrzewać, że inni domownicy również zostali zarażeni, ponieważ bliski kontakt, spanie w jednej pościeli lub używanie wspólnie ręczników lub bielizny może doprowadzić do zarażenia świerzbowcem. Świerzb należy do chorób przenoszonych drogą płciową dlatego kontakty seksualne zwłaszcza z przypadkowymi osobami mogą być przyczyną zarażenia świerzbowcem. Jeżeli lekarz rozpozna świerzb to osobom z kontaktu włącza się leczenie profilaktyczne.

Inną odmianą świerzbu, wywołaną przez tego samego pasożyta jest tzw. świerzb norweski (hiperkeratotyczny), który charakteryzuje się występowaniem rozsianych zmian na całej powierzchni skóry, również na skórze owłosionej przy częstym braku świądu.. Również stwierdza się pogrubienie płytek paznokci pod którymi znajdują się roztocza. Świerzb norweski dotyka osoby z obniżoną odpornością, w immunosupresji, osoby wyniszczone innymi chorobami np. HIV, niedożywione lub zaniedbane. Dlatego świerzb norweski często dotyczy osób samotnych, starszych lub z chorobami umysłowymi. Ta postać świerzbu jest często mylona z wysypką alergiczną. Pacjent przyjęty do oddziału szpitalnego lub placówki opieki długoterminowej z nierozpoznanym świerzbem często staje się źródłem wystąpienia ogniska epidemicznego.

W celach diagnostycznych, przy podejrzeniu zarażenia świerzbowcem pobiera się od pacjenta zeskrobiny ze skóry. Stwierdzenie w preparacie mikroskopowym obecności korytarzy, a w nich obecności świerzbowców lub ich jaj jest  laboratoryjnym potwierdzeniem zarażenia. Jednak najprostszym sposobem potwierdzenia zarażenia świerzbowcem jest wykonanie tzw. próby atramentowej, która umożliwia wykazanie tuneli świerzbowców. Najlepiej widoczne są nory świerzbowcowe w miejscach z grubą warstwą rogową np. na łokciach lub powierzchniach grzbietowych palców.

Leczenie świerzbu polega na smarowaniu całej powierzchni skóry specjalnymi kremami lub maściami, najczęściej stosowane są preparaty zawierające permetrynę.  Podczas nakładania kremu szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca pomiędzy palcami rąk i stóp (również pod paznokciami rąk i stóp), skórę na nadgarstkach, łokciach, pod pachami, okolice narządów płciowych i pośladki. Krem należy pozostawić na skórze przez co najmniej 8 godzin, np. na noc, a dopiero po tym okresie należy się dokładnie umyć całe ciało mydłem. Dostępne są również szampony do włosów, środki do prania ubrań, bielizny i pościeli oraz środki do oprysku materacy, łóżek, tapicerki, wykładzin i dywanów. Niekiedy przy występowaniu uporczywego świądu konieczne jest stosowanie również leków przeciwhistaminowych lub kortykosteroidów, które mogą pomóc w zmniejszeniu dolegliwości. Przy uporczywym drapaniu się może dojść do zakażenia bakteryjnego skóry (paciorkowcowego lub gronkowcowego), a wówczas jedynym lekiem z wyboru staje się antybiotyk. Przy nieleczonym świerzbie może dojść do powikłań występujących pod postacią zapalenia mieszków włosowych, zapalenia tkanki łącznej lub także zapalenia węzłów chłonnych.

 

Główne zalecenia w walce ze świerzbowcem:

  1. Dokładne nakładanie kremu lub maści na skórę – postępowanie zgodne z zaleceniami lekarza
  2. Codzienna zmiana bielizny, ubrań, pościeli i ręczników
  3. Pranie odzieży, bielizny, pościeli i ręczników w wysokiej temperaturze oraz prasowanie żelazkiem.
  4. Przedmioty lub ubrania, których nie można wyprać w wysokiej temperaturze i wyprasować po praniu należy umieścić w szczelnie zamkniętym worku foliowym na 7 dni.
  5. Profilaktyczne stosowanie kremu lub maści przez wszystkich domowników jednoczasowo.
  6. W dniu rozpoczęcia leczenia całej rodziny powinno się dokładnie wysprzątać i odkurzyć mieszkanie, a worek z odkurzacza niezwłocznie wyrzucić umieszczając go w foliowym worku, który należy szczelnie zamknąć.
  7. Pluszowe zabawki można włożyć do plastykowych worków i szczelnie zamknąć na 7 dni. Świerzbowiec ginie w niskiej temperaturze dlatego pluszowe zabawki można również włożyć do zamrażalnika.
  8. W placówkach opieki medycznej osobę zarażoną należy izolować do 24 godzin od rozpoznania choroby
  9. Personel sprawujący opiekę nad chorym musi przestrzegać noszenia odzieży ochronnej – częsta zmiana rękawiczek i dezynfekcja rąk.
  10. W celu przerwania drogi zarażania należy rozważyć zastosowanie profilaktyki lekowej przez personel medyczny i pomocniczy placówki

 

Piśmiennictwo:

  1. Górkiewicz-Petkow A., Michałowska O., Petkow L.: „Świerzb-problemy diagnostyczne i terapeutyczne”. Medycyna Rodzinna, 4/2009
  2. Cywińska-Bernas A., Zeman K: „Zmiany na skórze, o których nie zawsze pamiętamy”. Przewodnik Lekarza, 1/2011
  3. Żelazny I., Nowicki R., Sobjanek M.: „Świerzb – częsta dermatoza, niełatwe rozpoznanie”. Przewodnik Lekarza 8/2007
  4. Ołdakowska A., Popielska J., Marczyńska M., Szczepańska-Putz M., Dobosz S.: „Wybrane choroby pasożytnicze u dzieci – rozpoznanie i leczenie”. Przewodnik Lekarza, 6/2003

 

 

Opracowała: Dorota Kiszakiewicz

Realizacja działań przeciwepidemicznych podjętych w ramach zapewnienia bezpieczeństwa sanitarnego uczestników Światowych Dni Młodzieży

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie podczas przygotowań do Światowych Dni Młodzieży oraz w trakcie trwania wizyty Jego Świątobliwości Papieża Franciszka w Polsce podjął działania przeciwepidemiczne w ramach zabezpieczenia bezpieczeństwa sanitarnego uczestników ŚDM.

Działania przygotowawcze do Światowych Dni Młodzieży polegały min. na:

  • opracowaniu nowych oraz zaktualizowaniu obowiązujących w PSSE w Krakowie instrukcji roboczych oraz procedur w zakresie zabezpieczenia bezpieczeństwa sanitarnego i epidemiologicznego uczestników ŚDM;
  • podjęciu współpracy przy opracowaniu procedur zewnętrznych min. Międzynarodowego Portu Letniczego im. Jana Pawła II Kraków-Balice dotyczącej „postępowania na wypadek wystąpienia choroby szczególnie niebezpiecznej i wysoce zakaźnej”, procedury Miasta Krakowa tj. „Procedury postępowania na wypadek zagrożenia epidemicznego na obszarze miasta Krakowa” stanowiącej załącznik nr 31 do Planu Zarządzania Kryzysowego Miasta Krakowa oraz współpracy dotyczącej opiniowania dokonywanych zmian w „Wojewódzkim planie działania na wypadek wystąpienia epidemii”;
  • wskazaniu podmiotom leczniczym i innym jednostkom odpowiedzialnym danych teleadresowych (adresy mailowe, numery telefonów) czynnych przez cała dobę służących wyłącznie do przyjmowania i przekazywania zgłoszeń podejrzeń lub rozpoznań zakażeń, chorób zakaźnych lub zgonów z powodu zakażeń lub chorób zakaźnych oraz przypadków uzyskania dodatnich wyników badań w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych;
  • ocenie spełnienia wymogów higieniczno-sanitarnych obiektów wytypowanych czasowo do pełnienia funkcji zastępczych miejsc kwarantanny przez Urząd Miasta Krakowa i Starostwo Powiatowe w Krakowie;
  • nawiązaniu współpracy poprzez przesłanie informacji skierowanych do jednostek ochrony zdrowia (przychodni, szpitali, laboratoriów mikrobiologicznych) dotyczących konieczności zgłaszania każdego przypadku podejrzenia lub rozpoznania zakażenia, choroby zakaźnej lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej oraz każdego przypadku uzyskania dodatniego wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych w ciągu 2 godzin od chwili powzięcia tego podejrzenia lub rozpoznania albo uzyskania wyniku badania w związku z wejściem w życie Ustawy z dnia 18 marca 2016 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z organizacją wizyty Jego Świątobliwości Papieża Franciszka w Rzeczypospolitej Polskiej oraz Światowych Dni Młodzieży – Kraków 2016 r. oraz w związku z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 lipca 2016 r. w sprawie zgłaszania zakażeń i chorób zakaźnych oraz biologicznych czynników chorobotwórczych na obszarze objętym zabezpieczeniem medycznym Światowych Dni Młodzieży – Kraków 2016;
  • przeprowadzeniu kontroli sanitarnych w wytypowanych obiektach strategicznych mających kluczowe znaczenie w zakresie ochrony zdrowia [szpitale (oddziały ratunkowe, zakaźne, izby przyjęć), pogotowia ratunkowe, zespoły transportu sanitarnego, placówki lecznictwa otwartego zabezpieczające opiekę całodobową i świąteczną];
  • w okresie do dnia 1 stycznia do dnia 14 lipca 2016 r. na obszarze działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego skontrolowano 881 podmiotów leczniczych (łącznie wykonano 1177 kontroli), w tym 57 kontroli obiektów strategicznych. Zakresem kontroli objęto ocenę stanu sanitarno-higienicznego, technicznego obiektów oraz ich wyposażenia, sposób postępowania z odpadami medycznymi, stosowanie środków ochrony osobistej, ocenę obowiązujących procedur sanitarno-higienicznych oraz ich wdrożenie w obszarze realizacji działań zapobiegających szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych;

 

Podczas trwania Światowych Dni Młodzieży Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie podjął działania polegające na:

  • wprowadzeniu od dnia 25 lipca do dnia 1 sierpnia 2016 r. całodobowych dyżurów pełnionych przez zespoły wyznaczonych pracowników. We wskazanych dniach Stacja funkcjonowała z możliwością podejmowania natychmiastowych działań. Wskazać również należy, iż w Punkcie Granicznej Kontroli Sanitarnej w Międzynarodowym Porcie Lotniczym im. Jana Pawła II Kraków – Balice w dniach od 25 lipca do 2 sierpnia również zostały uruchomione całodobowe dyżury pełnione przez przedstawicieli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie;
  • podejmowaniu interwencji w związku ze złożonymi zgłoszeniami dotyczącymi podejrzenia lub rozpoznania zakażenia lub choroby zakaźnej oraz zgonu z powodu choroby zakaźnej.

 

Opracował: Maciej Grzybczyk

Kontakt

Dziennik Podawczy
tel. centrala:
(12) 644-91-33,
(12) 644-93-72,
(12) 644-99-64,
(12) 684-40-35,
(12) 684-40-99;
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

 

2017  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie