Nadzór Sanitarny

Oddział Epidemiologii

Zakres działania Oddziału Epidemiologii

Do zakresu działania Oddziału Epidemiologii należą w szczególności:

  1. dokonywanie analiz i ocen stanu epidemiologicznego;
  2. nadzór nad warunkami higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których udzielane są świadczenia zdrowotne w celu zapobiegania powstawania chorób zakaźnych;
  3. nadzór i współudział w opracowywaniu programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciw epidemicznej oraz kontrola realizacji przez podmioty lecznicze tych programów i planów;

Czytaj dalej ...

Profilaktyka chorób zakaźnych w podróży

Jeśli planujesz wakacje w tropikalnych krajach nie zapomnij o swoim zdrowiu i zaplanuj wraz ze specjalistą medycyny podróży niezbędną profilaktykę. Lista ważnych spraw dla profilaktyki chorób zakaźnych to:

I. Szczepienia ochronne                                      

II. Profilaktyka malarii i innych chorób przenoszonych przez owady                         

III. Higiena w tropikach i profilaktyka chorób przewodu pokarmowego

 

I. W egzotycznych rejonach świata turysta narażony jest na choroby tropikalne oraz powszechnie występujące drobnoustroje chorobotwórcze związane zwykle z niskim poziomem warunków sanitarnych. Chorobom tropikalnym można skutecznie zapobiegać poprzez odpowiednie przygotowanie do podróży. Na 6-8 tygodni przed planowanym wyjazdem warto udać się do placówki medycyny podróży. Wizyta w gabinecie medycyny podróży, u lekarza, który na co dzień zajmuje się epidemiologią i medycyną tropikalną oraz czynnie bierze udział w ruchu globtroterskim, regularnie podróżując po świecie, gwarantuje wysoki poziom porady, opartej na wiedzy i własnym doświadczeniu, wyniesionym z praktyk, a nie ze środków masowego przekazu. Statystyki dowodzą, że nawet największa ostrożność nie uchroni nas przed chorobą, niemniej jednak ryzyko zachorowania można zminimalizować lub nawet wykluczyć. W tym wypadku kluczową rolę odgrywają szczepienia ochronne. To jeden z najlepszych sposobów zapobiegania chorobom zakaźnym. Jest to bezpieczna i skuteczna forma profilaktyki, wykorzystująca naturalne zdolności obronne organizmu i zapewniająca odporność na długi czas. Aby wytworzyć odporność niektóre szczepienia wymagają podania dwóch lub trzech dawek w odpowiednich odstępach czasowych, dlatego warto zaplanować wizytę u specjalisty medycyny podróży 6-8 tygodni przed planowanym wyjazdem. Lekarz pomoże wybrać szczepienia oraz oceni ewentualne przeciwwskazania do ich wykonania. Warto rozważyć szczepienia nie tylko w odniesieniu do jednego sezonu ale także w perspektywie kolejnych wyjazdów, gdyż szczepienia, w zależności od rodzaju zastosowanej szczepionki, uodparniają na kilka, kilkanaście lat, a niektóre nawet na całe życie. Rezygnacja ze szczepień zalecanych przed podróżą może zaowocować przerwaniem podróży ze względów zdrowotnych.

Wybrane szczepienia ochronne dla podróżujących:

Wirusowe zapalenie wątroby typu A – występuje w wielu krajach na całym świecie, w tym również w Polsce. Do zakażenia dochodzi głównie drogą pokarmową poprzez spożycie żywności lub wody zakażonych wirusem, stąd też chorobę popularnie nazywa się ,,chorobą brudnych rąk”. U większości zaszczepionych odporność występuje już w 2 tygodnie po pierwszej dawce, a podanie drugiej dawki uzupełniającej daje ochronę na wiele lat.

Żółta Febra -  ciężka choroba wirusowa przenoszona przez komary. Występuje w krajach Afryki Subsaharyjskiej oraz Ameryki Środkowej i Południowej. Obecnie dostępna jest szczepionka przeciwko żółtej febrze, podawana raz na 10 lat.

Tężec -  zasięg ogólnoświatowy, szczególnie w rejonach wiejskich. Zakaźna choroba układu nerwowego. Do zakażenia dochodzi poprzez zanieczyszczenie uszkodzonej skóry, zranienia, oparzenia. W Polsce dostępnych jest kilka szczepionek przeciwko tężcowi, dobieranych odpowiednio do indywidualnych przypadków.

Japońskie Zapalenie Mózgu (JZM) – choroba wirusowa przenoszona przez komary. Występuje w Azji i zachodniej części Pacyfiku. Ryzyko zachorowania dla podróżnych wzrasta w porze deszczowej i monsunowej, w regionach wiejskich (pola ryżowe). Jest to poważna choroba, śmiertelna w 20-40% wszystkich przypadków. JZM może prowadzić do poważnych długoterminowych konsekwencji, takich jak fizyczna lub psychiczna niepełnosprawność lub śmierć. Wszyscy podróżujący do obszarów ryzyka zakażeniem  JZM powinni rozważyć zaszczepienie się. Jedno ukąszenie komara może spowodować Japońskie Zapalenie Mózgu.

Dur Brzuszny – ciężka choroba wywołana przez bakterie, do zakażenia dochodzi po spożyciu zanieczyszczonej bakteriami żywności lub wody. Obszary największego ryzyka zakażenia to wschodnia i południowo - wschodnia część Azji, Afryka, Południowa i Środkowa Ameryka. Profilaktyka obejmuje zarówno przestrzeganie higieny przygotowywanej żywności jak i szczepienia ochronne. Możliwe jest zastosowanie m.in. szczepionki jednodawkowej, podawanej najpóźniej tydzień przed wyjazdem.

Wścieklizna – ciężka, śmiertelna choroba wirusowa przenoszona poprzez kontakt uszkodzonej skóry ze śliną chorego zwierzęcia. Wścieklizna występuje na obszarze Azji, Afryki oraz Ameryki Południowej, ale także Europy (Rumunia). Szczepienia  przedekspozycyjne obejmują 3 dawki w odstępach 0-7-28 dni oraz dawkę uzupełniającą po 12 miesiącach.

II. Malaria jest ciężką chorobą wywołaną przez pierwotniaki z rodziny Plasmodium przeciw której nie ma szczepionki. Pierwotniaki te przenoszone są przez komary, a do zarażenia człowieka dochodzi poprzez ukąszenie komara. Skuteczna ochrona obejmuje zarówno stosowanie barier mechanicznych (moskitiery – nie tylko w pomieszczeniach, ale także na otwartej przestrzeni, siatki w oknach, jasna odzież z długimi rękawami i nogawkami, zakryte buty, skarpetki) jak i środków odstraszających owady tzw. Repelentów. Należy stosować repelenty zarówno na odkrytą skórę jak i na moskitiery, siatki w oknach oraz odzież. Czas działania repelentu to 2-4 godziny. Należy pamiętać, że zapobieganie ukąszeniom komarów to także ochrona przed ukąszeniami innych owadów (kleszczy, much, meszek), a co za tym idzie ochrona przed innymi ciężkimi chorobami przenoszonymi przez te owady. Bardzo ważna jest również profilaktyka farmakologiczna malarii. Należy ją stosować przyjmując w trakcie pobytu w rejonach występowania malarii (Afryka Subsaharyjska, Azja – jej wschodnia i południowo-wschodnia część, Ameryka Środkowa i Południowa) leki przeciwmalaryczne w dawkach profilaktycznych.

III. Higiena w tropikach obejmuje zarówno profilaktykę chorób biegunkowych i innych chorób przewodu pokarmowego jak i profilaktykę chorób skóry, śluzówek, chorób przenoszonych przez kontakt bezpośredni z inną osobą, między innymi kontakt seksualny. Najczęstszą chorobą przewodu pokarmowego w tropikach jest tak zwana biegunka podróżnych. Istotne jest przestrzeganie zasad higieny oraz stosowanie wczesnego leczenia w przypadku wystąpienia pierwszych objawów. Do zachorowania dochodzi po spożyciu zakażonej żywności lub wody. Dlatego też należy pamiętać o spożywaniu wyłącznie jedzenia poddawanego obróbce termicznej, świeżo przygotowanego, najlepiej gorącego. Należy unikać spożywania niedogotowanego mięsa lub owoców morza. Owoce i warzywa powinno się spożywać tylko po umyciu przez siebie, nie należy pić niepasteryzowanego mleka i jego przetworów. Pijemy wyłącznie napoje zamykane fabrycznie, butelkowaną fabrycznie wodę mineralną. Takiej też wody należy używać do mycia zębów. Do zakażenia ciężkimi chorobami zakaźnymi (wirusowe zapalenie wątroby, AIDS, kiła, rzeżączka) może dojść w trakcie ryzykownych kontaktów seksualnych bez zabezpieczenia.

Planując urlop warto zatem przestrzegać powyższych zaleceń albowiem zaoszczędzi to bólu i dyskomfortu związanego z chorobą. Najlepiej aby, z podróży zagranicznych przywozić jedynie miłe wspomnienia a nie choroby.

Wyk: B. Lemańska

Ocena szpitali w świetle rocznego sprawozdania za 2016 rok

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje: pod nadzorem sanitarnym Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w 2016 roku znajdowało się 27 szpitali w tym 10 wielospecjalistycznych i 17 jednospecjalistycznych.

W roku 2016 w szpitalach przeprowadzono 649 kontroli sanitarnych. W czasie 56 kontroli stwierdzono nieprawidłowości sanitarno-higieniczne, wydano 39 decyzji zarządzających nakazujących poprawę stanu technicznego i sanitarno-higienicznego.

Stan techniczny szpitali jest mocno zróżnicowany, przeważają jednakże liczebnie szpitale, w których stan techniczny oceniany jest na ocenę bardzo dobrą i dobrą. Spośród 27 szpitali 12 stanowią obiekty w bardzo dobrym stanie technicznym, 11 jest ocenianych jako dobre, a 4 jako dostateczne i wymagają w dalszym ciągu podejmowania prac dostosowawczych. Większość szpitali realizuje działania naprawcze, ujęte w opracowanych programach dostosowawczych. Termin dostosowania szpitali do wymogów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 739) przypada na dzień 31 grudnia 2017 r.

W celu stałego podnoszenia jakości świadczonych usług medycznych szpitale są wyposażane w ramach środków własnych, częściowo dotacji unijnych w nowoczesny sprzęt medyczny, poprawiany jest na bieżąco stan sanitarno–techniczny obiektów.

W szpitalach w 2016 r. nie stwierdzono rażących uchybień, które zagrażałyby zdrowiu i życiu hospitalizowanych pacjentów.

W ramach prowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie nadzoru oceniany był również szpitalny system zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych, w tym kwalifikacje członków Komitetu i Zespołu Kontroli Zakażeń Szpitalnych oraz ich działania w zakresie monitorowania i rejestracji zakażeń i czynników alarmowych, wybrane elementy organizacji świadczeń zdrowotnych w sposób zapewniający ochronę przed zakażeniami oraz dostępność do laboratorium.

We wszystkich kontrolowanych szpitalach funkcjonują Komitety i Zespoły Kontroli Zakażeń Szpitalnych, jednak ich osobowy skład nie zawsze jest pełny, jak również nie zawsze spełnione są wymogi prawa w zakresie kwalifikacji ich członków. Nieprawidłowości w powyższym zakresie zostały objęte decyzjami Państwowego Powiatowego Inspektora sanitarnego w Krakowie.

18 spośród nadzorowanych szpitali prowadzi monitoring zakażeń szpitalnych polegający na czynnej, bieżącej rejestracji każdego zakażenia. System ten daje kierownictwu szpitala najpełniejszy obraz sytuacji epidemiologicznej placówki, pozostałe obiekty prowadzą monitoring bierny, polegający na okresowej rejestracji zakażeń poprzez zbieranie informacji o zakażeniach na podstawie raportów lub kart rejestracji wypełnianych przez lekarzy prowadzących chorych (typowe badanie retrospektywne).

Tylko 6 szpitali posiada własne laboratorium, pozostałe placówki korzystają z usług laboratoriów zewnętrznych, wysyłając materiał biologiczny do analizy poza teren szpitala. Zgodnie z wymogami prawa  szpitale prowadzą kontrole wewnętrzne w zakresie przestrzegania i właściwej realizacji opracowanych i funkcjonujących w szpitalach procedur ogólnych oraz procedur związanych z wystąpieniem ognisk zakażeń szpitalnych.

Do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w 2016 roku zgłoszono wystąpienie podejrzenia 22 ognisk epidemicznych w 9 szpitalach. W zgłoszonych ogniskach epidemicznych jako czynniki chorobotwórcze wystąpiły między innymi: wirusy grypy A i A(H1N1), Clostridium difficile, Acinetobacter baumannii XDR, rotawirusy, norowirusy, świerzbowiec.

W 2016 roku w ramach nadzoru nad prawidłową zgłaszalnością chorób zakaźnych przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie przeprowadzali kontrole tematyczne w związku z niezgodnościami liczebnymi występującymi pomiędzy liczbą chorób zakaźnych wykazanych przez placówki do NFZ, a liczbą zgłoszoną przez lekarzy do tut. organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Wymiarem efektywności prowadzonego przeciwepidemicznego nadzoru nad szpitalami jest stała poprawa stanu technicznego budynków i pomieszczeń, w których realizowane są świadczenia zdrowotne oraz bieżąca współpraca w wygaszaniu występujących ognisk zakażeń szpitalnych.

 

 

Opracowała: Barbara Tobjasz

Borelioza z Lyme w mieście Krakowie i powiecie krakowskim w 2016 r.

Ocena sytuacji epidemiologicznej boreliozy w porównaniu do sytuacji w ubiegłych latach.

1. Borelioza z Lyme jest chorobą zakaźną, wywołaną przez bakterie – Borrelia burgdorferi. Jest to najczęściej występująca choroba przenoszona przez kleszcze w Ameryce Północnej, w Europie i Azji. Do zakażenie człowieka dochodzi na skutek ukłucia przez zakażonego kleszcza. Jest on przenosicielem (wektorem) zarazka – pobierając krew zakażonego zwierzęcia, głównie drobnych gryzoni, zwierząt dzikich i ptaków, sam ulega zakażeniu, a następnie żerując, przekazuje krętki swojemu żywicielowi – np. człowiekowi. Po 7–10 dniach od ukłucia przez zakażonego kleszcza pojawia się w tym miejscu zmiana skórna, która następnie (w okresie nawet do kilku tygodni) powiększa się, tworząc czerwoną lub sinoczerwoną plamę – tzw. rumień wędrujący. Miejscowej zmianie skórnej towarzyszą często objawy uogólnione, takie jak: zmęczenie, ból mięśni, gorączka, ból głowy, sztywność karku. Brak rozpoczęcia leczenia może prowadzić w konsekwencji do zapalenia opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu, zapalenia nerwów, zapalenia stawów lub zaburzenia rytmu pracy serca. Leczenie obejmuje podawanie antybiotyków przez ok. 3–4 tygodnie. W niektórych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja chorego. Przebycie zakażenia nie daje trwałej odporności i nie chroni przed ponownym zakażeniem. Nie ma dostępnej szczepionki przeciwko tej chorobie.

 

2. Borelioza w Polsce.

Do zakażenia krętkami Borrelia burgdorferi może dojść na obszarze całego kraju, zarówno na terenach leśnych, jak i w miejskich parkach dlatego całą Polskę należy uznać jako obszar endemiczny. Najwięcej zachorowań na boreliozę w Polsce jest rozpoznawane w rejonie północno-wschodnim, stopniowo jednak tendencja ta ustępuje na rzecz większego zróżnicowania terytorialnego występowania boreliozy.  Aktywność kleszczy rozpoczyna się w maju i trwa do listopada, najczęściej tzn. w 80% przypadków do zakażenia dochodzi w miesiącach letnich (III kwartał roku).

 

3.  Borelioza w Krakowie i powiecie krakowskim w 2016 r.

W 2016 r. w mieście Krakowie i powiecie krakowskim na boreliozę zachorowało 497 osób, w tym w mieście Krakowie 323 osoby a w powiecie krakowskim 174 osoby. Spośród chorych 15 osób wymagało leczenia w warunkach szpitalnych a 482 osoby były leczone w trybie ambulatoryjnym.

Hospitalizacji poddano 10 chorych zamieszkałych w mieście Krakowie i 5 osób zamieszkałych w powiecie ziemskim.

Badania laboratoryjne potwierdzające  boreliozę wykonano u 98 osób chorych, w tym, 58 badań u osób z miasta Krakowa i 40 badań u osób z powiatu krakowskiego. W pozostałych przypadkach boreliozę rozpoznano na podstawie objawów klinicznych.

Współczynnik zapadalności na boreliozę w Krakowie i powiecie krakowskim wynosi 48,16 i jest niższy niż ogółem w Polsce (55,22). Współczynnik zapadalności na boreliozę jest niższy wśród mieszkańców Krakowa (42,36) niż wśród mieszkańców powiatu krakowskiego (64,08).

 

Tabela  nr 1  Liczba zachorowań na boreliozę w 2016 r.

Rok

Liczba

zachorowań

w mieście Krakowie

i powiecie krakowskim

Liczba zachorowań

 w mieście Krakowie

Liczba

zachorowań

w powiecie krakowskim

Liczba zachorowań

w Polsce

 

2016

497

323

174

 

21220

 

 

Tabela  nr 2  Zapadalność na boreliozę na 100 000 ludności w 2016 r.

Rok

Zapadalność w mieście Krakowie

i powiecie krakowskim

Zapadalność w mieście Krakowie

Zapadalność w powiecie krakowskim

Zapadalność w Polsce

 

 

2016

 

 

48,16

 

42,36

 

64,08

 

55,22

 

 

Wykres nr 1. Zapadalność na boreliozę w mieście Krakowie i powiecie krakowskim w 2016 r.

 

W 2016 r. zachorowaniu na boreliozę w mieście Krakowie i powiecie krakowskim uległy osoby niemal we wszystkich grupach wiekowych. W mieście Krakowie najwięcej osób zachorowało w przedziałach wiekowych 55-59 lat oraz 60-64 lat, natomiast w powiecie krakowskim najwięcej zachorowań wystąpiło w grupie wiekowej 55-59 lat. Zachorowania na boreliozę u dzieci są sporadyczne.

 

Tabela nr 3  Rozkład zachorowań na boreliozę w 2016 r. w grupach wiekowych w mieście Krakowie

Wiek

Liczba chorych

0

0

1

0

2

3

3

2

4

5

5

6

6

1

7

3

8

3

9

4

10-14

9

15-19

5

20-24

11

25-29

15

30-34

26

35-39

29

40-44

28

45-49

23

50-54

21

55-59

30

60-64

30

65-74

47

75>

25

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabela nr 4  Rozkład zachorowań na boreliozę w 2016 r. w grupach wiekowych w powiecie krakowskim

Wiek

Liczba

Chorych

 0

0

1

0

2

3

3

1

4

1

5

2

6

2

7

2

8

1

9

2

10-14

5

15-19

6

20-24

5

25-29

4

30-34

8

35-39

15

40-44

16

45-49

12

50-54

17

55-59

25

60-64

15

65-74

19

75>

13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Osoby, które zachorowały w 2016 r. na boreliozę z miasta Krakowa miały kontakt z kleszczami najczęściej w miejscu zamieszkania (202 osoby): w ogródkach przydomowych, trawnikach, na działkach rekreacyjnych, w parkach miejskich, placach zabaw czy w Lesie Wolskim. Ponadto w 15 przypadkach do kontaktu z zakażonymi kleszczami doszło na terenie innych gmin powiatu krakowskiego  podczas spędzania wolnego czasu na działkach rekreacyjnych, w lesie, na łące. W innych powiatach województwa małopolskiego 37 osób uległo zakażeniu boreliozą podczas wyjazdów wakacyjnych, a 33 osoby zachorowały po kontakcie z kleszczami w innych województwach. Pojedyncze zachorowania wystąpiły po kontakcie z kleszczami za granicą kraju (4 osoby).

 

Tabela nr 5   Miejsca narażenia na kontakt z kleszczem w 2016 r. osób, które zachorowały na boreliozę z miasta Krakowa.

 

Lp.

 

Miejsce narażenia na kontakt z kleszczem

 

Ilość osób chorych, która miała kontakt z kleszczem

1.

 

Miasto Kraków : ogródki przydomowe, trawniki, działki, parki miejskie, łąki, place zabaw, Las Wolski

 

202

2.

 

Gminy powiatu krakowskiego (gmina Skała, gmina Michałowice, gmina Krzeszowice, gmina Świątniki Górne, gmina Skawina, gmina Liszki, gmina Zielonki, gmina Kocmyrzów-Luborzyca): działki, lasy, łąki

 

15

3.

 

Inne powiaty województwa małopolskiego (powiat tarnowski, powiat proszowicki, powiat tatrzański, powiat limanowski, powiat miechowski, powiat  wielicki, powiat gorlicki, powiat nowosądecki, powiat  nowotarski, powiat bocheński, powiat suski, powiat myślenicki)

 

 

37

4.

 

Inne województwa (województwo pomorskie, województwo śląskie, województwo warmińsko-pomorskie, województwo świętokrzyskie,  województwo mazowieckie, województwo podkarpackie, województwo lubuskie, województwo zachodniopomorskie, województwo podlaskie, województwo kujawsko-pomorskie, województwo tarnobrzeskie )

 

33

5.

 

Inne kraje (Rumunia, Praga, Szwajcaria, Holandia)

 

4

6.

 

Miejsca niezidentyfikowane

 

32

 

Osoby, które zachorowały w 2016 r. na boreliozę z powiatu krakowskiego miały kontakt z kleszczami najczęściej w miejscu zamieszkania (128 osób): w gospodarstwach rolnych, w ogrodach, trawnikach, lasach. Ponadto w 2 przypadkach do kontaktu z zakażonymi kleszczami doszło na terenie innych powiatów województwa małopolskiego. Natomiast 2 osoby  uległy  zakażeniu boreliozą w  innych województwach.  W 41 przypadkach chorzy nie potrafili określić ewentualnego miejsca kontaktu z kleszczem.

W 2016 r. zachorowanie na boreliozę uznano za chorobę zawodową u 2 rolników z powiatu krakowskiego.

 

Tabela nr 6  Miejsca narażenia na kontakt z kleszczem w 2016 r. osób, które zachorowały na boreliozę z powiatu krakowskiego.

 

Lp.

 

Miejsce narażenia na kontakt z kleszczem

 

Ilość osób chorych, która miała kontakt z kleszczem

1.

 

Gminy powiatu krakowskiego (gmina Iwanowice, gmina Skała, gmina Michałowice, gmina Krzeszowice, gmina Świątniki Górne, gmina Skawina, gmina Mogilany,  gmina Liszki, gmina Słomniki, gmina Zielonki, gmina Kocmyrzów-Luborzyca, gmina Zabierzów, gmina Wielka Wieś, gmina Czernichów, gmina Sułoszowa): działki, lasy, łąki

 

128

2.

 

Inne powiaty województwa małopolskiego (powiat  gorlicki, powiat wielicki, powiat nowosądecki)

 

3

3.

Inne województwa (województwo świętokrzyskie)

 

2

 

4.

 

Miejsca niezidentyfikowane

 

 

41

 

 

Od roku 2014 liczba zachorowań na boreliozę na terenie miasta Krakowa ipowiatu krakowskiego systematycznie wzrasta.

W 2014 r. na boreliozę zachorowały ogółem 272 osoby, w 2015 r. 372 osoby a w 2016 r. 497 osób. Wzrosła także zapadalność na boreliozę na 100 000 ludności z 26,59 w 2014 r. przez 36,10 w 2015 r. do 48,16 w 2016 r.

 

Tabela nr 7  Liczba zachorowań na boreliozę w latach 2010-2016  na terenie miasta Krakowa i powiatu krakowskiego oraz zapadalność na Boreliozę na 100 000 ludności w latach 2010-2016

 

Rok

 

2010

 

2011

 

2012

 

2013

 

2014

 

2015

 

2016

Liczba zachorowań w mieście Krakowie i powiecie krakowskim ogółem

212

174

179

281

272

372

497

Zapadalność w mieście Krakowie i powiecie krakowskim

20,94

17,04

17,49

27,39

26,59

36,10

48,16

Liczba zachorowań w mieście Krakowie

162

127

132

191

179

243

323

Zapadalność w mieście Krakowie

21,42

16,72

17,41

25,16

23,49

31,87

42,36

Liczba zachorowań w powiecie krakowskim

50

47

47

90

93

129

174

Zapadalność w  powiecie krakowskim

19,51

17,94

17,76

33,75

34,63

47,88

64,08

 

4.  Profilaktyka Boreliozy.

 

Główną metodą zapobiegania  chorobie jest:

1)    noszenie odpowiedniej odzieży w miejscach, gdzie istnieje ryzyko występowania kleszczy (lasy, pola etc.) zakrywającej jak najwięcej części ciała (długie spodnie, koszule z długimi rękawami, nakrycie głowy etc.),

2)    stosowanie środków odstraszających kleszcze,

3)    po pobycie w lesie lub innym miejscu bytowania kleszczy dokładne obejrzenie całego ciała. Po zauważeniu kleszcza, należy natychmiast delikatnie go usunąć. W tym celu należy pensetą ująć kleszcza tuż przy skórze i pociągnąć ku górze zdecydowanym ruchem. Miejsce ukłucia należy zdezynfekować. Gdyby usunięcie kleszcza sprawiało trudności, należy zwrócić się o pomoc do lekarza. Nie należy smarować kleszcza żadną substancją, aby nie zwiększać ryzyka zakażenia.

 

Należy również pamiętać, że kleszcze będące wektorami krętków Borrelia burgdorferi mogą jednocześnie przenosić inne zarazki chorobotwórcze dla człowieka.

 

Opracowano na podstawie:

  1. Meldunek roczny od 1.01.2016 r. do 31.12.2016 r. o zachorowaniach na boreliozę w Polsce w 2016 r. NIZP-PZH, GIS
  2. Biuletyn „Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w 2013 r.”  MP Czarkowski i wsp. Warszawa 2014, NIZP-PZH, GIS
  3. „Borelioza w Polsce w 2013 roku” .I. Paradowska-Stankiewicz, I. Chrześcijańska Zakład Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie w: Przegląd Epidemiologiczny  2015,  69: 897-898
  4. Rejestry zachorowań na boreliozę PSSE w Krakowie z lat 2010-2016
  5. Indywidualne wywiady epidemiologiczne z osobami chorymi na boreliozę w 2016 r. z terenu miasta Krakowa i powiatu krakowskiego z zasobów PSSE w Krakowie.

 

 

 

 
 
 

Szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje:

W dniach  18 - 28 listopada 2016 r. na obszarze całego województwa małopolskiego zostanie przeprowadzona dodatkowa akcja szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, która jest kontynuacją szczepień z lat ubiegłych, wykonana poprzez rozrzucenie szczepionki z samolotu w formie przynęt oraz jej ręczne wyłożenie.

W okresie wykonywania szczepień lisów i 14 dni po zrzuceniu szczepionki zaleca się:

  • nie wchodzić na teren lasu
  • zachować ostrożność w czasie pobytu na polach i terenach przyleśnych.
  • nie dotykać i nie podnosić  a tym bardziej nie rozłamywać przynęt. Przynęty dotykane przez ludzi są omijane przez lisy.
  • przypadkowy kontakt człowieka z kapsułką zawierającą wirus szczepionki wymaga przemycia  miejsc kontaktu wodą z mydłem i zgłoszenia się do lekarza, gdyż znajdująca się wewnątrz   szczepionka może dostać się do organizmu poprzez skaleczenia rąk, spojówkę oka lub błonę   śluzową jamy ustnej i nosa.
  • nie wypuszczać bez opieki psów i kotów, a w czasie spacerów psy prowadzić na smyczy.

W przypadku kontaktu zwierzęcia ze szczepionką należy zgłosić się do lekarza weterynarii w celu poddania zwierzęcia obserwacji.

 

Opracowała: B. Lemańska

        

 

Zarażenia świerzbowcem – problem wciąż aktualny

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje i ostrzega:

Pomimo podnoszenia się poziomu życia, a co za tym idzie wzrostu higieny nadal problemem w skali globalnej są choroby pasożytnicze. Świerzb, który znany był już w starożytności, mimo dostępnych i skutecznych leków nadal występuje w różnych środowiskach, niekoniecznie zaniedbanych czy ubogich. Za wywołanie świerzbu odpowiedzialny jest ektopasożyt Sarcoptes scabiei. Należy on do stawonogów o mikroskopijnych wymiarach. Jest pasożytem człowieka, który żeruje na powierzchni skóry lub w jej zrogowaciałej części. Do zapłodnienia samicy dochodzi na powierzchni skóry, skąd świerzbowiec przedostaje się do naskórka i zaczyna drążyć w warstwie rogowej ślepo zakończone nory świerzbowcowe. Po ok. 4–5 dniach samica (długości 0,3–0,4 mm) składa w nich jaja (około 2 lub 3 jaja dziennie), z których wykluwają się larwy. Larwy drążą korytarze w kierunku powierzchni skóry, kilkakrotnie linieją i przekształcają się kolejno w nimfy, a następnie w postacie dojrzałe. Cały cykl trwa 2–3 tyg., podczas których świerzbowce osiągają dojrzałość płciową. Samice żyją w skórze człowieka ok. 4–5 tyg. Pierwszym objawem zarażenia świerzbowcem jest pojawienie się na skórze drobnych 1-2 milimetrowych, różowych grudek i pęcherzyków, którym towarzyszy świąd. Zmiany te są podobne do wysypki alergicznej. Dopiero po pewnym czasie pojawiają się charakterystyczne korytarze świerzbowcowe, które można zobaczyć smarując skórę jodyną. 

Do zarażenia świerzbowcem dochodzi najczęściej drogą bezpośredniego kontaktu np. podczas podania ręki lub podczas pielęgnacji chorego, u którego nie podejrzewa się świerzbu, a który zaraża np. w szpitalach, zakładach opiekuńczo-leczniczych. Rozgrzanie organizmu sprzyja przedostawaniu się świerzbowca do naskórka. Dlatego do zarażenia może dojść również za pośrednictwem przedmiotów np. podczas treningów na siłowniach jeżeli nie przestrzega się właściwej dezynfekcji urządzeń zwłaszcza w miejscach uchwytów, rączek lub korzystania z materacy na salach ćwiczeń. Należy podkreślić, że szczególnie narażone na zarażenie świerzbowcem są osoby o obniżonej odporności lub osoby wyniszczone np. pacjenci oddziałów geriatrycznych lub pensjonariusze domów opieki długoterminowej. U osób starszych trudniej rozpoznać świerzb, ponieważ osoby te często mają suchą skórę, a świąd skóry często u nich występuje, także częściej u tych chorych występują inne choroby skóry takie jak atopowe zapalenie skóry, wyprysk rozsiany lub osutki polekowe, łuszczyca.

Okres wylęgania świerzbu u osób, które nie chorowały wynosi od 2 do 3 tygodni, natomiast u osób, które już chorowały od 1 do 4 dnia po reekspozycji.

Typowy świerzb jest łatwy do rozpoznania przez lekarza, zwłaszcza po zebraniu szczegółowego wywiadu z pacjentem – charakterystyczną cechą jest uporczywy świąd, który pojawia się zwłaszcza w nocy, kiedy dochodzi do rozgrzania się ciała Najczęściej wysypka wywołana przez świerzbowca umiejscawia się w okolicy nadgarstków, w przestrzeniach międzypalcowych rąk, w okolicach łokci i w linii pasa. Również może występować wokół brodawek sutkowych u kobiet, a u mężczyzn w okolicach narządów płciowych. Charakterystyczne dla dzieci jest występowanie wysypki na prawie całym ciele, nawet na dłoniach rąk, podeszwach stóp oraz na owłosionej skórze głowy.

W środowiskach domowych jeżeli chociaż u jednej osoby wystąpiły objawy świerzbu to należy podejrzewać, że inni domownicy również zostali zarażeni, ponieważ bliski kontakt, spanie w jednej pościeli lub używanie wspólnie ręczników lub bielizny może doprowadzić do zarażenia świerzbowcem. Świerzb należy do chorób przenoszonych drogą płciową dlatego kontakty seksualne zwłaszcza z przypadkowymi osobami mogą być przyczyną zarażenia świerzbowcem. Jeżeli lekarz rozpozna świerzb to osobom z kontaktu włącza się leczenie profilaktyczne.

Inną odmianą świerzbu, wywołaną przez tego samego pasożyta jest tzw. świerzb norweski (hiperkeratotyczny), który charakteryzuje się występowaniem rozsianych zmian na całej powierzchni skóry, również na skórze owłosionej przy częstym braku świądu.. Również stwierdza się pogrubienie płytek paznokci pod którymi znajdują się roztocza. Świerzb norweski dotyka osoby z obniżoną odpornością, w immunosupresji, osoby wyniszczone innymi chorobami np. HIV, niedożywione lub zaniedbane. Dlatego świerzb norweski często dotyczy osób samotnych, starszych lub z chorobami umysłowymi. Ta postać świerzbu jest często mylona z wysypką alergiczną. Pacjent przyjęty do oddziału szpitalnego lub placówki opieki długoterminowej z nierozpoznanym świerzbem często staje się źródłem wystąpienia ogniska epidemicznego.

W celach diagnostycznych, przy podejrzeniu zarażenia świerzbowcem pobiera się od pacjenta zeskrobiny ze skóry. Stwierdzenie w preparacie mikroskopowym obecności korytarzy, a w nich obecności świerzbowców lub ich jaj jest  laboratoryjnym potwierdzeniem zarażenia. Jednak najprostszym sposobem potwierdzenia zarażenia świerzbowcem jest wykonanie tzw. próby atramentowej, która umożliwia wykazanie tuneli świerzbowców. Najlepiej widoczne są nory świerzbowcowe w miejscach z grubą warstwą rogową np. na łokciach lub powierzchniach grzbietowych palców.

Leczenie świerzbu polega na smarowaniu całej powierzchni skóry specjalnymi kremami lub maściami, najczęściej stosowane są preparaty zawierające permetrynę.  Podczas nakładania kremu szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca pomiędzy palcami rąk i stóp (również pod paznokciami rąk i stóp), skórę na nadgarstkach, łokciach, pod pachami, okolice narządów płciowych i pośladki. Krem należy pozostawić na skórze przez co najmniej 8 godzin, np. na noc, a dopiero po tym okresie należy się dokładnie umyć całe ciało mydłem. Dostępne są również szampony do włosów, środki do prania ubrań, bielizny i pościeli oraz środki do oprysku materacy, łóżek, tapicerki, wykładzin i dywanów. Niekiedy przy występowaniu uporczywego świądu konieczne jest stosowanie również leków przeciwhistaminowych lub kortykosteroidów, które mogą pomóc w zmniejszeniu dolegliwości. Przy uporczywym drapaniu się może dojść do zakażenia bakteryjnego skóry (paciorkowcowego lub gronkowcowego), a wówczas jedynym lekiem z wyboru staje się antybiotyk. Przy nieleczonym świerzbie może dojść do powikłań występujących pod postacią zapalenia mieszków włosowych, zapalenia tkanki łącznej lub także zapalenia węzłów chłonnych.

 

Główne zalecenia w walce ze świerzbowcem:

  1. Dokładne nakładanie kremu lub maści na skórę – postępowanie zgodne z zaleceniami lekarza
  2. Codzienna zmiana bielizny, ubrań, pościeli i ręczników
  3. Pranie odzieży, bielizny, pościeli i ręczników w wysokiej temperaturze oraz prasowanie żelazkiem.
  4. Przedmioty lub ubrania, których nie można wyprać w wysokiej temperaturze i wyprasować po praniu należy umieścić w szczelnie zamkniętym worku foliowym na 7 dni.
  5. Profilaktyczne stosowanie kremu lub maści przez wszystkich domowników jednoczasowo.
  6. W dniu rozpoczęcia leczenia całej rodziny powinno się dokładnie wysprzątać i odkurzyć mieszkanie, a worek z odkurzacza niezwłocznie wyrzucić umieszczając go w foliowym worku, który należy szczelnie zamknąć.
  7. Pluszowe zabawki można włożyć do plastykowych worków i szczelnie zamknąć na 7 dni. Świerzbowiec ginie w niskiej temperaturze dlatego pluszowe zabawki można również włożyć do zamrażalnika.
  8. W placówkach opieki medycznej osobę zarażoną należy izolować do 24 godzin od rozpoznania choroby
  9. Personel sprawujący opiekę nad chorym musi przestrzegać noszenia odzieży ochronnej – częsta zmiana rękawiczek i dezynfekcja rąk.
  10. W celu przerwania drogi zarażania należy rozważyć zastosowanie profilaktyki lekowej przez personel medyczny i pomocniczy placówki

 

Piśmiennictwo:

  1. Górkiewicz-Petkow A., Michałowska O., Petkow L.: „Świerzb-problemy diagnostyczne i terapeutyczne”. Medycyna Rodzinna, 4/2009
  2. Cywińska-Bernas A., Zeman K: „Zmiany na skórze, o których nie zawsze pamiętamy”. Przewodnik Lekarza, 1/2011
  3. Żelazny I., Nowicki R., Sobjanek M.: „Świerzb – częsta dermatoza, niełatwe rozpoznanie”. Przewodnik Lekarza 8/2007
  4. Ołdakowska A., Popielska J., Marczyńska M., Szczepańska-Putz M., Dobosz S.: „Wybrane choroby pasożytnicze u dzieci – rozpoznanie i leczenie”. Przewodnik Lekarza, 6/2003

 

 

Opracowała: Dorota Kiszakiewicz

Kontakt

Dziennik Podawczy
tel. centrala:
(12) 644-91-33,
(12) 644-93-72,
(12) 644-99-64,
(12) 684-40-35,
(12) 684-40-99;
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

 

2017  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie