Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Narkomanii

Państwowy Powiatowy Inspektor sanitarny w Krakowie informuje, że 26 czerwca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Narkomanii. Dzień ten został ustanowiony w 1987 roku przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych. Jego celem jest wzmocnienie międzynarodowej współpracy na rzecz zwalczania i zapobiegania narkomanii.

Według Komisji Ekspertów WHO, narkomania to „stan psychiczny, a czasem także fizyczny, wynikający z interakcji między żyjącym organizmem, a lekiem, charakteryzujący się zmianami zachowania lub innymi reakcjami, które zawierają przymus brania leków w sposób ciągły lub okresowy, w celu uniknięcia złego samopoczucia związanego z ich brakiem”.

Zjawisko narkomanii to problem dotykający ludzi na całym świecie – około 200 milionów osób używa narkotyków przynajmniej raz w roku, a 25 milionów popada w uzależnienie. Corocznie na świecie 200 tysięcy osób umiera z powodu chorób związanych z używaniem narkotyków.

Rozpowszechnienie  zjawiska narkomanii jest związane z rozwojem cywilizacji, która oprócz wielu osiągnięć w różnych dziedzinach życia, spowodowała skutki negatywne. Gwałtowne tempo życia, wymagające nadmiernego wysiłku psychicznego, ustawiczne napięcia nerwowe z tym związane stały się przyczyną wielu niepowodzeń życiowych, konfliktów interpersonalnych oraz związanych z tym zaburzeń nerwowych u wielu ludzi.  Szukanie sposobów rozwiązywania problemów życiowych i rozładowania napięć doprowadziło występowania zjawisk uzależnień lekowych, narkomanii i alkoholizmu.

Narkomania charakteryzuje się:

  • stałym pragnieniem, potrzebą lub wewnętrznym przymusem zażywania środka odurzającego i chęcią zdobycia go wszystkimi sposobami i za wszelką cenę,
  • tendencją do zwiększania dawki w miarę postępu uzależnienia,
  • psychicznym, a niekiedy fizycznym uzależnieniem,
  • występowaniem zespołu abstynencji w razie nie otrzymania odpowiedniej ilości środka,
  • postępującą szkodliwością skutków dla człowieka i społeczeństwa.

Sięganie po narkotyki, nawet w sposób okazjonalny, wiąże się z ryzykiem zdrowotnym, jednak najbardziej dramatyczne szkody są konsekwencją częstego ich używania zwłaszcza w drodze iniekcji. W Polsce, szacunkowo, w sposób problemowy narkotyków używa nawet 103 tysiące osób. Ryzyko uzależnienia dotyczy wszystkich narkotyków, zarówno tzw. miękkich jak marihuana czy LSD, jak i twardych – heroina, kokaina. Wszystkie ich rodzaje wywołują szereg negatywnych konsekwencji, te najpoważniejsze to przypadki zatruć, zakażeń czy zgonów.

Używanie narkotyków wpływa także negatywnie na codzienne funkcjonowanie - zaburza relacje z rodziną, przyjaciółmi i innymi bliskimi osobami oraz upośledza umiejętności konieczne do zdobywania wykształcenia i zawodu.

Walka z narkomanią nie polega na dosłownej walce z uzależnionymi osobami. Powinna być to fachowa pomoc głównie psychologiczna. Stygmatyzując uzależnionych doprowadzamy do pogłębiania się w nich poczucia beznadziejności i potęgujemy utratę wiary w wydostanie się z nałogu.

Więcej informacji znajduje się na stronach internetowych:

 

Opracowała: Beata Gołąb

Zagrożenie na wakacjach - nowe narkotyki

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie ostrzega przed używaniem nowych narkotyków potocznie określanych jako „dopalacze”.

Zbliżają się wakacje, dla większości uczniów i studentów to okres radości, wolności od obowiązków i wyjazdów z rówieśnikami. Wiele młodych osób nastawionych jest na zawieranie nowych znajomości i nowe doznania. Jednak w czasie wolnym nie należy zapominać o swoim zdrowiu i bezpieczeństwie. Podejmowanie właściwych decyzji i korzystanie z mądrych sposobów spędzania wolnego czasu pozwoli na szczęśliwe wakacje i bezpieczny powrót.

Minęło ponad 10 lat od pierwszych działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej mających na celu ograniczenie podaży i popytu dot. nowych narkotyków w Polsce. Wiele udało się w tym czasie osiągnąć, jednak problem wciąż jest aktualny i wymaga ciągłego szerzenia wiedzy o negatywnych skutkach zdrowotnych powodowanych zażywaniem nowych narkotyków. Według danych z 2013-2015 roku dot. liczby zgłoszeń interwencji medycznych w przypadkach podejrzeń zatruć nowymi substancjami chemicznymi wynika, że najwyższy wskaźnik zgłoszeń objął młodzież w grupie wiekowej 16-18 lat (2526 zgłoszeń) oraz osoby w wieku 19-24 lat (3445 zgłoszeń). Natomiast na podstawie ogólnopolskich badań „Młodzież a dopalacze – postawy i zachowania”, przeprowadzonych w 2016 r. wynika, że  deklarowany przez uczniów wiek pierwszych kontaktów z substancjami zastępczymi to najczęściej co najmniej 13-14 lat , czyli okres nauki w gimnazjach.

Określenie nowe narkotyki obejmuje m.in. wybrane związki, które wymienione są w załącznikach do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, a więc są w jej rozumieniu „środkami odurzającymi” lub „substancjami psychotropowymi”, mogą też być umieszczone w załącznikach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2016 roku w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych a więc być „nowymi substancjami psychoaktywnymi”, względnie też mogą być uznane za „środki zastępcze”  w rozumieniu w/w ustawy.

Nowe narkotyki są dostępne i przyjmowane w różnych formach i pod różnymi postaciami. Popularne są „ziołowe dopalacze”- gdzie suszona pospolita roślina (np. liść podbiału pospolitego) jest spryskiwana substancją psychoaktywną a następnie użytkownik spala powstały produkt i inhaluje się nim np. za pomocą lufki. Na polskim rynku oferowane są także nowe narkotyki w postaci proszku, przedstawiane jako alternatywa dla amfetaminy. Środki o działaniu psychodelicznym sprzedawane są najczęściej w formie kartoników, do umieszczenia pod językiem czy pod powieką oka. „Dopalacze” mogą być ukrywane pod zwykłymi nazwami np. talizman, płyn do czyszczenia monitora, środek do nawożenia roślin.

Substancje psychoaktywne dzieli się zwykle w następujący sposób:

Stymulanty - mające działanie pobudzające, zwiększają aktywność Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN) np. amfetamina i jej pochodne, kokaina, a z nowych narkotyków głównie pochodne katynonu.

Depresanty - obniżające aktywność OUN, uspokajające: heroina i inne opioidy, alkohol, benzodiazepiny, a nowe narkotyki to najczęściej pochodne benzodiazepiny.  

Psychodeliki - zaburzają funkcjonowanie OUN co powoduje zmiany w percepcji, halucynacje, zmiany świadomości, sposobu myślenia czy odczuwania emocji np. atropina, psychodeliki naturalne (grzyby halucynogenne), nowe narkotyki to głównie ketamina.

Produkty konopi - wykazane jako osobna grupa, ponieważ wykazują działania mieszane.

Podział substancji psychoaktywnych jest o tyle istotne, że „dopalacze” często stanowią przypadkową  mieszankę związków chemicznych wykazujących sprzeczne działanie np. depresantów i stymulantów, co w znaczny i niekontrolowany sposób zaburza funkcjonowanie organizmu. W tym kontekście należy pamiętać, że nawet niewielka ilość przyjętej substancji, nieodpowiednio zmieszanej, jest trucizną i może doprowadzić do śmierci.  Objawy zatrucia także nie wskazują jednoznacznie na konkretny związek chemiczny.

W ciągu ostatnich kilkunastu lat rynek narkotykowy uległ  radykalnym zmianom. Nowe narkotyki pojawiają się w tempie średnio około dwóch substancji tygodniowo co oznacza, że identyfikacja i klasyfikacja ich jest bardzo utrudniona. Wielokrotnie produkty o tej samej nazwie handlowej, o tym samym wyglądzie opakowania, gramaturze i nabyte u tego samego sprzedawcy, różnią się składem jakościowym i ilościowym. Konsumenci nigdy nie mogą być pewni co kupują. Ponadto producenci, szukając nowych sposobów na zwiększenie popytu, „wzmacniają dopalacze” poprzez np. dodanie drobinek szkła, które powodują mikrouszkodzenia w śluzówce co w efekcie wywołuje szybsze i silniejsze doznania. Mieszanie różnych związków chemicznych, brak dbałości o czystość chemiczną produktu i dokładanie wypełniaczy pozwala także na relatywnie niski koszt (nawet od 3 złotych) zakupu „dopalaczy”, w efekcie brak występowania bariery finansowej jak np. podczas kupna „klasycznego narkotyku”.

Jednak nawet spędzając wakacje w domu młodzież jest narażona na kontakt z „dopalaczami”. Obecnie duża część sprzedaży środków psychoaktywnych odbywa się za pośrednictwem internetu a narkotyk dostarczany jest w zwykłej paczce kurierskiej (często pod niegroźną nazwą np. „płyn do mycia monitora”). Stąd warto zainteresować się czy dorastające dzieci nie otrzymują paczek z nieznanymi produktami i czy nie korzystają z forum o tematyce związanej ze środkami psychoaktywnymi. Warto zwrócić uwagę czy nasz partner nie zachowuje się w sposób inny niż dotychczas i czy nie posiada akcesoriów wskazujących na używanie nowych narkotyków m.in.  lufki, bibułki, puste saszetki, listki lub nadmierne ilości buteleczek.

Należy pamiętać, że nowe narkotyki są substancjami o nieznanym składzie, których często po spożyciu nie można zidentyfikować w organizmie. Testy toksykologiczne stosowane przy „klasycznych narkotykach” nie wykazują obecności trujących związków chemicznych. W znaczny sposób utrudnia to podanie antidotum i przywrócenie do zdrowia osoby zatrutej „dopalaczami”.

Wszystkim uczniom i studentom, życzę bezpiecznych wakacji.

 

Źródło:

  1. Nowe narkotyki w Polsce. Tendencje- zagrożenia- procedury postępowania. Główny Inspektorat Sanitarny, Warszawa 2016
  2. Informacja o ogólnopolskim badaniu „Młodzież a dopalacze – postawy i zachowania”: http://gis.gov.pl/zdrowie/dopalacze/news-dopalacze
  3. Materiały edukacyjne: http://gis.gov.pl/zdrowie/dopalacze/materialy-edukacyjne

 

Opracowała: Mariola Koziarz

Uważaj na kleszcze!

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje i ostrzega:

Kleszcze należą do gromady pajęczaków, do której zaliczamy także pająki i roztocza.

Czytaj więcej...

Więcej artykułów…

  1. Promocja Zdrowia

Kontakt

Dziennik Podawczy
tel. centrala:
(12) 644-91-33,
(12) 644-93-72,
(12) 644-99-64,
(12) 684-40-35,
(12) 684-40-99;
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

 

2017  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie